Բարդ հավասարակշռություն. ՆԱՏՕ-ի ղեկավարը՝ Թրամփի պահանջների և եվրոպական դիմադրության արանքում

Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան պատերազմի երրորդ շաբաթվա ընթացքում ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեն հայտնվել է բարդ դիվանագիտական կացության մեջ: Նա դիվանագիտորեն խուսափել է ուղիղ արձագանքել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի այն սպառնալիքին, թե Վաշինգտոնը կարող է վերանայել իր դերը ՆԱՏՕ-ում, քանի որ եվրոպական դաշնակիցները հրաժարվում են ռազմական աջակցություն ցուցաբերել Իրանի դեմ մղվող պատերազմում:

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Թրամփի դժգոհությունն ու վերջնագիրը. Դոնալդ Թրամփը ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներին անվանել է «շատ հիմար»՝ Հորմուզի նեղուցի (որով անցնում է համաշխարհային նավթի մոտ 20%-ը) վերաբացման հարցում ռազմական աջակցություն չցուցաբերելու համար: Նա շեշտել է, որ ԱՄՆ-ի դերը դաշինքում պետք է վերանայվի։

• 

  Ոսկու գների անսպասելի կայունությունը. Ինչո՞ւ ԱՄՆ-Իրան պատերազմը չի հանգեցնում շուկայական խուճապի

  Մարկ Ռյուտեի դիվանագիտական խուսանավումը. Նորվեգիայում կայացած զորավարժությունների ժամանակ Ռյուտեն չի մեկնաբանել Թրամփի սպառնալիքը։ Փոխարենը նա նշել է, որ անընդհատ կապի մեջ է դաշնակիցների հետ, և բոլորը համակարծիք են, որ Հորմուզի նեղուցը պետք է անպայման վերաբացվի, և այժմ քննարկվում են դա անելու լավագույն ուղիները:

• Բարդ հավասարակշռություն (Tightrope walk). ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը փորձում է հաճոյանալ Թրամփին (ով հայտնի է ՆԱՏՕ-ի նկատմամբ իր թերահավատությամբ), բայց միևնույն ժամանակ զգուշանում է լիովին աջակցել Իրանի դեմ պատերազմին, քանի որ այն դուրս է ՆԱՏՕ-ի գործողությունների գոտուց և լայնորեն քննադատվում է դաշինքի մյուս անդամների կողմից։

• Հռետորաբանության փոփոխություն. Եթե այս ամսվա սկզբին Ռյուտեն պնդում էր, թե պատերազմը վայելում է ՆԱՏՕ-ի «լայն աջակցությունը» (ինչը խիստ զայրացրել էր Իսպանիայի նման պետություններին), ապա այժմ նա նկատելիորեն փոխել է տոնայնությունը՝ խուսափելով պատերազմը գովերգելուց կամ եվրոպական աջակցության մասին խոսելուց։

• Առանձին երկրների նախաձեռնությունները. Թեև ԱՄՆ-ն ՆԱՏՕ-ին պաշտոնական խնդրանքով չի դիմել, դաշինքի որոշ անդամներ, օրինակ՝ Էստոնիան, արդեն առաջարկել են տեխնիկա և նավեր տրամադրել՝ Հորմուզի նեղուցը բացելու համար:

Եզրակացություն Իրանի դեմ պատերազմը լրջագույն ճեղքվածք է առաջացրել ՆԱՏՕ-ի ներսում։ Մինչ ԱՄՆ-ն պահանջում է գործուն ռազմական աջակցություն և սպառնում դաշինքի ապագայով, եվրոպական երկրների մեծ մասը խուսափում է էսկալացիային մասնակցելուց, իսկ դաշինքի ղեկավարությունը ստիպված է խուսանավել երկու կողմերի միջև՝ փորձելով փրկել ՆԱՏՕ-ի միասնականությունը: