Ինչպե՞ս է Հորմուզի նեղուցի փակումը սպառնում գլոբալ պարենային անվտանգությանը

Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան պատերազմի հետևանքով Հորմուզի նեղուցի փակումը ոչ միայն հանգեցրել է նավթի գների կտրուկ աճի (1 բարելի դիմաց 100 դոլարից ավելի), այլև ստեղծել է մեկ այլ, պակաս նկատելի, բայց աղետալի ճգնաժամ՝ պարարտանյութերի գլոբալ դեֆիցիտ, որն ուղղակիորեն սպառնում է համաշխարհային պարենային անվտանգությանը:

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Արտադրության և արտահանման կոլապս. Պարսից ծոցն ապահովում է աշխարհի պարարտանյութերի 20%-ը և գլոբալ միզանյութի (կարբամիդի) մատակարարման 46%-ը: Նեղուցի փակման և գազի մատակարարման խափանումների պատճառով փակվել են աշխարհի խոշորագույն գործարանները (օրինակ՝ Քաթարում, Հնդկաստանում և Բանգլադեշում):

• Գների ռեկորդային աճ. Մերձավոր Արևելքից միզանյութի արտահանման գներն աճել են մոտ 40%-ով՝ մեկ տոննայի դիմաց 500 դոլարից հասնելով 700 դոլարի (60%-ով ավելի, քան նախորդ տարի):

• Խոցելի երկրներ. Ասիական երկրները և խոշոր գյուղատնտեսական շուկաները (Հնդկաստան, Բրազիլիա, Չինաստան) առավել կախված են Ծոցի պարարտանյութերից: Բրազիլիան գրեթե 100%-ով կախված է ներկրումից, որի կեսն անցնում է Հորմուզի նեղուցով։

  

   Քեշմ կղզին. Զբոսաշրջային դրախտից մինչև Իրանի «ստորգետնյա հրթիռային ամրոց»

• Վատագույն ժամանակահատվածը. Ճգնաժամը համընկել է գարնանային ցանքսի սեզոնի հետ (փետրվար-մայիս): Իրավիճակն ավելի է բարդանում Ուկրաինայի պատերազմի պատճառով ռուսական էժան գազի կորստի և Չինաստանի կողմից արտահանման սահմանափակումների ֆոնին:

• Գլոբալ պարենային վտանգ. Եթե ֆերմերները բարձր գների կամ դեֆիցիտի պատճառով չօգտագործեն պարարտանյութեր, բազային մթերքների (բրինձ, ցորեն, եգիպտացորեն, սոյա) բերքատվությունը կտրուկ կնվազի: Քանի որ ներկրող երկրները նաև սննդի գլխավոր արտահանողներն են (Հնդկաստան, Բրազիլիա), սա կհանգեցնի ողջ աշխարհում սննդամթերքի սակավության և գների կտրուկ աճի: