Քեշմ կղզին. Զբոսաշրջային դրախտից մինչև Իրանի «ստորգետնյա հրթիռային ամրոց»

Հիմնական գաղափարը Հորմուզի նեղուցում գտնվող Իրանի Քեշմ կղզին, որը նախկինում հայտնի էր որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի աշխարհապարկ և ազատ առևտրի գոտի, ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան պատերազմի մեկնարկով վերածվել է ռազմավարական գլխավոր հենակետի: Թաքցնելով Իրանի «ստորգետնյա հրթիռային քաղաքները»՝ այս հսկայական կղզին փաստացի վերահսկում է համաշխարհային նավթագազային մատակարարումների ամենակարևոր երթուղին՝ հայտնվելով ամերիկյան ուժերի թիրախում:

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Ռազմական էսկալացիա և մարդկային գործոն

• Կղզու 148,000 բնակիչները (հիմնականում սուննի մահմեդականներ, ովքեր խոսում են յուրահատուկ բանդարի բարբառով) հայտնվել են կրակի տակ:

• Պատերազմի 7-րդ օրը (մարտի 7-ին) ԱՄՆ ավիահարվածները թիրախավորել են կղզու աղազերծման կայանը՝ ջրազրկելով 30 գյուղի: Թեհրանը սա որակել է որպես բացահայտ հանցագործություն խաղաղ բնակչության դեմ:

• 

  Ժամանակի մրցավազք. Ինչպե՞ս է Իրանը «հյուծող կրակով» փորձում հաղթել գերտերություններին

  Ի պատասխան՝ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) հարվածել է Բահրեյնում գտնվող ամերիկյան «Ջուֆեյր» (Juffair) ռազմաբազային՝ պնդելով, որ Քեշմի վրա հարձակումն իրականացվել է Ծոցի հարևան պետության տարածքից:

2. Ռազմավարական նշանակությունը. «Անխորտակելի ավիակիր»

• Քեշմը (1,445 քառ. կմ տարածքով) ծառայում է որպես խցան Հորմուզի նեղուցի մուտքի մոտ:

• Կղզու աղե քարանձավների տակ թաքնված են Իրանի հրթիռային ցանցերը և արագընթաց մարտական նավակները, որոնք ապահովում են Իրանի ասիմետրիկ ռազմածովային ուժը:

• Ներկայումս նեղուցով նավարկությունը խիստ սահմանափակված է. միայն եզակի նավեր են անցնում, մինչդեռ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը փորձում է ռազմածովային կոալիցիա հավաքել՝ նեղուցն ուժով բացելու համար:

3. Պատմական ռազմաբեմ

• Քեշմը միշտ եղել է կայսրությունների (հույներ, արաբներ, օսմաններ, պորտուգալացիներ, բրիտանացիներ) բախման կիզակետում՝ իր ռազմավարական դիրքի և քաղցրահամ ջրի պաշարների պատճառով:

• 1621 թ. պորտուգալացիներն այստեղ հզոր ամրոց կառուցեցին, որը մեկ տարի անց գրավվեց պարսկա-բրիտանական միացյալ ուժերի կողմից: Բրիտանական ռազմածովային ներկայությունը կղզում պահպանվեց մինչև 19-րդ դարի կեսերը և վերջնականապես լքվեց միայն 1935 թ.՝ Ռեզա Շահ Փահլավիի պահանջով:

4. Վտանգված բնապահպանական ժառանգություն (ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի աշխարհապարկ) Բացի ռազմական նշանակությունից, կղզին Մերձավոր Արևելքի ամենաեզակի էկոհամակարգերից է, որը ներառում է.

• Հարա մանգրովյան անտառները (չվող թռչունների բնադրավայր):

• Աստղերի հովիտը (Valley of Stars). Էրոզիայի հետևանքով առաջացած ժայռային սյուների բարդ ցանց (տեղական լեգենդն ասում է, թե դա ընկնող աստղի հարվածի արդյունք է):

• Նամակդանի աղե քարանձավը. Աշխարհի ամենաերկար աղե քարանձավներից մեկը (ավելի քան 6 կմ), որն ունի հարյուր միլիոնավոր տարիների պատմություն:

• Չահկուհ (Chahkooh) կիրճը. Կրաքարից և աղից կազմված խորը, բնական քարե տաճար հիշեցնող կիրճ: