«ԱՄՆ-ը հիմա «չարագործ է». Եվրոպան արձանագրում է ԱՄՆ-ի հետ դաշինքի փլուզում

Հիմնական իրավիճակը. Եվրոպական առաջնորդները եկել են ծանր եզրակացության. Միացյալ Նահանգները այլևս վստահելի դաշնակից չէ, ավելին՝ ընկալվում է որպես «չարագործ» (baddie)։ Բրյուսելում հրավիրված արտակարգ գագաթնաժողովի ֆոնին, որը նվիրված է Թրամփի վարչակազմի գործողություններին, ԵՄ մայրաքաղաքներում տիրում է դավաճանվածության և վտանգի զգացում։ Այս մասին գրում է POLITICO-ն։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Վստահության կորուստը և «Ամերիկյան երազանքի» մահը

Չնայած Դոնալդ Թրամփը չորեքշաբթի երեկոյան հայտարարեց, որ «գործարքի է եկել» Գրենլանդիայի հարցում և չի կիրառի սպառնացած մաքսատուրքերը, Եվրոպայի համար դա ոչինչ չփոխեց։

• Զգացմունքային ֆոն. Դիվանագետները նշում են, որ նույնիսկ ամենաամերիկամետ երկրները հիասթափված են։ Մի դիվանագետ նշել է. «Մեր ամերիկյան երազանքը մեռած է։ Դոնալդ Թրամփը սպանեց այն»։

• Դանիայի շոկը. Դանիան, որը տասնամյակներ շարունակ եղել է ԱՄՆ հավատարիմ դաշնակիցը (կրելով մարդկային կորուստներ Աֆղանստանում և Իրաքում), ցնցված է Թրամփի՝ Գրենլանդիան խլելու փորձերից և Դանիային «անշնորհակալ» անվանելուց։

2. Գագաթնաժողովը՝ որպես «թերապիա» և ռազմավարության փոփոխություն

Բրյուսելյան գագաթնաժողովը նպատակ ունի ոչ միայն քննարկել ընթացիկ ճգնաժամը, այլև վերաիմաստավորել տրանսատլանտյան հարաբերությունները։

• Հակազդեցության գործիքներ. ԵՄ-ն պատրաստվում էր կիրառել իր ամենահզոր առևտրային զենքը՝ Հակահարկադրման գործիքը (Anti-Coercion Instrument — ACI): Այն ստեղծվել էր Չինաստանի դեմ պայքարելու համար, բայց այժմ դիտարկվում է ԱՄՆ-ի դեմ կիրառման համար։

• De-risking (Ռիսկերի նվազեցում). ԵՄ առաջնորդները քննարկում են ԱՄՆ-ից «ռիսկերի նվազեցման» ռազմավարությունը՝ եզրույթ, որը նախկինում օգտագործվում էր միայն Պեկինի հարաբերություններում։

  

  Ռյուտեն Դավոսում. «Թրամփը ստիպեց Եվրոպային վճարել»

3. Պատմական զուգահեռներ. «Մյունխենից անդին»

Դիվանագետները ներկայիս իրավիճակը համեմատում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախաշեմի հետ։

• Appeasement (Խաղաղեցում). Պաշտոնյաներից մեկը նշել է. «Մենք արդեն անցել ենք Մյունխենի փուլը [նկատի ունի 1938թ. համաձայնագիրը Հիտլերի հետ]: Մենք հասկանում ենք, որ խաղաղեցման քաղաքականությունն այլևս ճիշտ չէ»։

• ՆԱՏՕ-ի նախկին ղեկավարի կոչը. Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենը (ՆԱՏՕ-ի նախկին գլխավոր քարտուղար) հայտարարել է, որ «լավ լինելու» ժամանակն ավարտվել է, և պետք է դեմ դուրս գալ Թրամփին։

4. Թրամփի գործողությունները՝ որպես «վերջին կաթիլ»

Եվրոպացիների աչքերը բացվեցին աստիճանաբար, բայց վերջին իրադարձությունները դարձան վճռորոշ.

• Ազգային անվտանգության ռազմավարություն. Դեկտեմբերին հրապարակված ԱՄՆ ռազմավարությունը խոստանում էր աջակցել Եվրոպայի «հայրենասիրական կուսակցություններին»՝ ի վնաս ԵՄ միասնության։

• Նամակ Նորվեգիային. Թրամփը նամակ էր ուղարկել Նորվեգիայի վարչապետին՝ նշելով, որ քանի որ իրեն Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ չեն տվել, ինքն այլևս պարտավորված չէ մտածել «զուտ խաղաղության մասին»։

Եզրակացություն

Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լյայենի խոսքերով՝ «Աշխարհը ընդմիշտ փոխվել է, և մենք պետք է փոխվենք նրա հետ»։ Գագաթնաժողովը արձանագրում է հետպատերազմյան աշխարհակարգի փլուզումը. Եվրոպան այլևս չի կարող հույս դնել ԱՄՆ-ի՝ որպես անվտանգության երաշխավորի վրա և ստիպված է պատրաստվել առճակատման՝ պաշտպանելու իր ինքնիշխանությունը։