Եվրոպան մնում է առանց ԱՄՆ-ի միջուկային հովանոցի՞

Հիմնական իրադարձությունը. ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև կնքված Ռազմավարական հարձակողական սպառազինությունների կրճատման պայմանագիրը (New START), որը սահմանափակում էր երկու երկրների միջուկային զինանոցները, պաշտոնապես ավարտվում է այս հինգշաբթի։ ԱՄՆ-ի՝ պայմանագիրը թարմացնելու շտապողականության բացակայությունը փորձագետները գնահատում են որպես Վաշինգտոնի կողմից Եվրոպայի անվտանգության երաշխավորի դերից հրաժարվելու հերթական ազդանշան։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Փսիխոլոգիական, ոչ թե գործնական ազդեցություն

Թեև պայմանագրի ավարտը մտահոգիչ է, գործնականում այն քիչ բան է փոխում Եվրոպայի անվտանգության համար, քանի որ.

• Մոսկվան դեռևս 2023թ.-ին սառեցրել էր իր մասնակցությունը պայմանագրին՝ փաստացի վերացնելով վերահսկման մեխանիզմները։

• Ազդեցությունը հիմնականում քաղաքական է և հոգեբանական («նյարդայնության գործոն», ինչպես նշում է ֆրանսիացի դիվանագետ Միշել Դյուկլոն)։

2. Ֆրանսիական միջուկային «հովանոցի» հեռանկարը

Քանի որ ԱՄՆ-ի վստահելիությունը նվազում է, Եվրոպան սկսում է հույսը դնել սեփական ուժերի վրա, մասնավորապես՝ Ֆրանսիայի միջուկային զինանոցի։

• Գերմանիա. Նախկինում հակամիջուկային դիրքորոշում ունեցող Բեռլինը (Կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի գլխավորությամբ) այժմ քննարկում է համատեղ եվրոպական միջուկային զսպման մեխանիզմները։

• Լեհաստան և Շվեդիա. Նույնպես հետաքրքրված են ֆրանսիական կարողություններով։

• 

  «Ռուսական գազից դեպի հյուսիսային քամիներ». ԵՄ էներգետիկ անվտանգության նոր հայեցակարգը

  Սահմանափակումներ. Փորձագետ Էմանուել Մետրը նշում է, որ Ֆրանսիան չի մտնելու միջուկային սպառազինությունների մրցավազքի մեջ։ Փարիզն ունի մոտ 300 մարտագլխիկ, մինչդեռ Ռուսաստանը՝ մոտ 1,500 (տեղակայված մարտավարական):

3. Պլան Ա. Կոնվենցիոնալ (սովորական) զսպում

Փորձագետները կարծում են, որ Եվրոպան պետք է կենտրոնանա ոչ թե միջուկային զենքի, այլ սովորական սպառազինության վրա։

• ՆԱՏՕ-ի կարողությունները. Ստոկհոլմի խաղաղության ուսումնասիրության ինստիտուտի (SIPRI) փորձագետները պնդում են, որ պետք է ուժեղացնել հակաօդային պաշտպանությունը, հրթիռային համակարգերը և տանկային պարկը։

• Բազմազանություն. Կարևորը ոչ թե միջուկային մարտագլխիկների քանակի ավելացումն է, այլ դրանց արձակման/հասցման միջոցների դիվերսիֆիկացումը։

4. Տնտեսական ճնշում և ծախսեր

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ճնշում է գործադրում եվրոպացիների վրա՝ պաշտպանական ծախսերը հասցնելու ՀՆԱ-ի 5%-ի։ Նոր միջուկային զենք արտադրելը ժամանակատար և թանկ է, ուստի շեշտը դրվում է սովորական սպառազինության վրա։

Վերլուծություն

New START-ի ավարտը խորհրդանշում է սառը պատերազմից հետո ձևավորված անվտանգային ճարտարապետության վերջնական փլուզումը։ Եվրոպան հայտնվել է երկու քարի արանքում՝ մի կողմից ագրեսիվ Ռուսաստանը, մյուս կողմից՝ մեկուսացող ԱՄՆ-ը։ Սա ստիպում է ԵՄ-ին արագացնել «ռազմավարական ինքնավարության» գործընթացը՝ փորձելով ֆրանսիական միջուկային ներուժը և համատեղ կոնվենցիոնալ ուժերը վերածել Ռուսաստանի դեմ իրական զսպող գործոնի։