Թրամփը մերժում է Պուտինի առաջարկը. New START պայմանագրի տապալումը և միջուկային անորոշությունը

Հիմնական իրադարձությունը. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը մերժել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի առաջարկը՝ կամավոր կերպով երկարաձգել ռազմավարական միջուկային սպառազինությունների սահմանափակումները, որոնց ժամկետը վերջերս լրացել էր (New START պայմանագիր): Թրամփը պահանջում է բոլորովին նոր համաձայնագիր։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Թրամփի դիրքորոշումը. «Վատ բանակցված գործարք»

Թրամփը իր Truth Social սոցիալական ցանցում հայտարարել է.

• Քննադատություն. Նա New START-ը (Ռազմավարական հարձակողական սպառազինությունների կրճատման պայմանագիր) անվանել է «վատ բանակցված» և պնդել, որ այն կոպտորեն խախտվում է։

• Նոր պահանջներ. Նա ցանկանում է, որ միջուկային փորձագետները մշակեն «նոր, բարելավված և արդիականացված պայմանագիր», որը կգործի երկարաժամկետ հեռանկարում։

• Չինաստանի գործոնը. Թրամփը ցանկանում է, որ նոր պայմանագրին միանա նաև Չինաստանը, սակայն Պեկինը դրա նկատմամբ հետաքրքրություն չի ցուցաբերում։

2. New START-ի նշանակությունը և պատմությունը

• Սահմանափակումներ. 2010թ. Օբամայի և Մեդվեդևի կողմից ստորագրված պայմանագիրը (երկարաձգվել էր 2021-ին Բայդենի և Պուտինի կողմից) սահմանափակում էր յուրաքանչյուր կողմի զինանոցը՝ առավելագույնը 1,550 միջուկային մարտագլխիկ և 700 տեղակայված հրթիռ ու ռմբակոծիչ։

• Վտանգը. Պայմանագրի ավարտը նշանակում է, որ այլևս չկան իրավական սահմանափակումներ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի զինանոցների համար, ինչը մեծացնում է սպառազինությունների մրցավազքի ռիսկը։

3. Դիվանագիտական կուլիսներ և Ռուսաստանի արձագանքը

• 

  Եվրոպան մնում է առանց ԱՄՆ-ի միջուկային հովանոցի՞

  Կրեմլի արձագանքը. Մոսկվան ափսոսանք է հայտնել պայմանագրի ավարտի կապակցությամբ։ Դմիտրի Պեսկովը նշել է, որ Ռուսաստանը կշարունակի ցուցաբերել «պատասխանատու մոտեցում», բայց կառաջնորդվի իր ազգային շահերով։

• Աբու Դաբիի հանդիպումը. Ըստ Al Jazeera-ի՝ ԱՄՆ և ՌԴ պատվիրակությունները Աբու Դաբիում (որտեղ քննարկում էին Ուկրաինայի հարցը) քննարկել են նաև New START-ը 6 ամսով ոչ պաշտոնապես երկարաձգելու հնարավորությունը («ձեռքսեղմման գործարք»), որպեսզի ժամանակ շահեն նոր պայմանագրի մշակման համար։

4. Գլոբալ անհանգստություն

Վերլուծաբանները անհանգստացած են միջուկային զենքի կիրառման տաբուների վերացմամբ։

• Կոնֆլիկտներ. Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև լարվածությունը, ինչպես նաև Ուկրաինային աջակցելու դեպքում միջուկային զենք կիրառելու Պուտինի նախկին սպառնալիքները սրում են իրավիճակը։

Եզրակացություն

Թրամփի կողմից New START-ի երկարաձգման մերժումը նշանավորում է միջուկային անվտանգության գործող ճարտարապետության փլուզումը։ Թեև կողմերը փորձում են ժամանակավոր լուծումներ գտնել (Աբու Դաբիի բանակցություններ), հստակ իրավական մեխանիզմների բացակայությունը և Չինաստանին ներգրավելու ԱՄՆ-ի անիրատեսական պահանջը ստեղծում են անկանխատեսելի և վտանգավոր միջավայր։