AI-ի ինտեգրումից մինչև պարտատոմսերի շուկայի ռիսկեր. Ինչ է սպասվում ԱՄՆ տնտեսությանը

Հիմնական գաղափարը. 2026 թվականի համար ԱՄՆ տնտեսության կանխատեսումը սովորական վարժություն չէ։ Կենտրոնական (բազային) սցենարի իրականանալու հավանականությունը 50%-ից ցածր է։ Տնտեսագիտական «նորմալ բաշխումը» փոխարինվել է «հաստ պոչերով» (fat tails) բաշխմամբ, ինչը նշանակում է, որ ծայրահեղ (թե՛ դրական, թե՛ բացասական) սցենարների հավանականությունը անսովոր մեծ է։ ԱՄՆ տնտեսությունը գտնվում է երեք հնարավոր ապագաների միջև «պարան ձգելու» (tug-of-war) վիճակում։

Սցենար 1. Կենտրոնական սցենար («Goldilocks-lite»)

• Բնութագիրը. Համեմատաբար ուժեղ տնտեսություն, որը խուսափում է անկումից և աստիճանաբար ուժեղանում է՝ հիմնականում AI ներդրումների շնորհիվ։

• AI-ի էվոլյուցիան. Եթե հիմա փուլը ենթակառուցվածքային է (տվյալների կենտրոնների կառուցում), ապա 2026-ին շեշտը դրվելու է ինտեգրման վրա։

• Սպառողը. Ամերիկյան տնային տնտեսությունները մնում են աճի շարժիչ ուժ, թեև թուլանում են։ Գնաճը կմնա «կպչուն» (sticky)՝ թույլ չտալով վերադառնալ 2010-ականների ծայրահեղ ցածր տոկոսադրույքներին։

• Անհանգստացնող միտում. Զբաղվածության և ՀՆԱ-ի տարանջատում (Decoupling): Աճը կարող է չուղեկցվել աշխատատեղերի ստեղծմամբ («jobless growth»), ինչը կխորացնի անհավասարությունը (K-աձև տնտեսություն)։

• Գլոբալ դիրքը. ԱՄՆ-ը զգալիորեն գերազանցում է Եվրոգոտուն և Մեծ Բրիտանիային (որոնք թակարդված են ցածր աճի մեջ) և Չինաստանին։ ԱՄՆ-ը մնում է համաշխարհային տնտեսության միակ իրական շարժիչը։

Սցենար 2. Դրական «պոչ» (Upside Scenario)

• Տեխնոլոգիական հրաշք. AI-ի և ռոբոտաշինության ավելի արագ ընդունումը հանգեցնում է արտադրողականության շոշափելի թռիչքի։

• Ոչ գնաճային բում. Քանի որ առաջարկը (արտադրողականությունը) աճում է պահանջարկին զուգընթաց, գնաճը մնում է զսպված։

• Արդյունքը. Կորպորատիվ շահույթների աճ, հարկային մուտքերի ավելացում և Դաշնային պահուստի կողմից տոկոսադրույքների ավելի ագրեսիվ իջեցման հնարավորություն։

Սցենար 3. Բացասական «պոչ» (Downside Scenario)

• Անկայունություն (Volatility). Խնդիրը ոչ թե պահանջարկի սպառումն է (ստանդարտ ռեցեսիա), այլ ֆինանսական անկայունությունը։

• 

  Իտալիայի «ոսկե գամբիտը»

  Պարտատոմսերի շուկայի վրիժառուները (Bond Vigilantes). ԱՄՆ մեծ դեֆիցիտի և պարտքի սպասարկման աճող ծախսերի ֆոնին պարտատոմսերի եկամտաբերությունը կարող է կտրուկ աճել՝ ցնցելով ֆինանսական համակարգը։

• Քաղաքական սխալներ. Ընտրական տարում հարկաբյուջետային կամ դրամավարկային սխալների ռիսկը մեծանում է։

• Ստագֆլյացիա. Աշխարհաքաղաքական լարվածությունը (առևտրային պատերազմներ) կարող է հանգեցնել ստագֆլյացիոն շոկի (գնաճ + լճացում)։

Եզրակացություն

Մենք գործ ունենք «բազմամոդալ» (multi-modal) իրականության հետ. մեջտեղում AI-ով պայմանավորված աճն է, մի կողմում՝ արտադրողականության հրաշքը, մյուս կողմում՝ ֆինանսական և աշխարհաքաղաքական քաոսը։ Ներդրողներն ու քաղաքական գործիչները պետք է պատրաստ լինեն բոլոր երեքին, ոչ թե հույս դնեն միայն կենտրոնական կանխատեսման վրա։