Անխոցելիության միֆի ավա՞րտը. Արդյոք Իրանի հակաօդային պաշտպանությունը խոցել է գերժամանակակից F-35-ը

Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան սրվող պատերազմի ֆոնին լուրեր են շրջանառվում, որ Իրանի հակաօդային պաշտպանությունը խոցել է ամերիկյան գերժամանակակից F-35 ստելս (անտեսանելի) կործանիչ: Եթե այս տեղեկությունը պաշտոնապես հաստատվի, դա կլինի պատմության մեջ առաջին դեպքը, երբ թշնամու կրակից տուժում է Վաշինգտոնի օդային հզորության անկյունաքարը համարվող այս ինքնաթիռը՝ կոտրելով դրա անխոցելիության միֆը:

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Միջադեպը. Անցյալ շաբաթ F-35-ը վթարային վայրէջք է կատարել Մերձավոր Արևելքում: ԱՄՆ Զինված ուժերի Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հաստատել է վայրէջքի փաստը և նշել, որ օդաչուի վիճակը կայուն է, սակայն պատճառները չի մանրամասնել: Ամերիկյան լրատվամիջոցների աղբյուրները և իրանական պետական լրատվամիջոցները (Tasnim) պնդում են, որ կործանիչը խոցվել է իրանական կրակից, իսկ օդաչուն բեկորային վնասվածքներ է ստացել։

• 

  Ֆրանսիայի ռազմարդյունաբերական փակուղին. Ինչո՞ւ է Մակրոնի «ռազմական տնտեսությունը» ձախողվում

  Ի՞նչ է F-35-ը. Սա Lockheed Martin-ի կողմից արտադրվող, աշխարհի ամենաառաջադեմ կործանիչն է, որն աչքի է ընկնում ստելս տեխնոլոգիայով և գերժամանակակից ռադարային ու սենսորային համակարգերով: Ունի երեք մոդել (A, B, C), որոնք հարմարեցված են տարբեր տեսակի վայրէջքների և գործողությունների համար:

• Նշանակությունը. F-35-ը մարտական գործողություններում կիրառվում է 2018 թվականից, և մինչ այժմ թշնամու կրակից խոցվելու ոչ մի հաստատված դեպք չի եղել: Խոցման հաստատումը ցույց կտա, որ նույնիսկ F-35-ը խոցելի է խիտ հակաօդային պաշտպանության պայմաններում:

• ԱՄՆ-ի հերքումը և այլ կորուստներ. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հերքել է, թե ամերիկյան ինքնաթիռների ուղղությամբ կրակում են: CENTCOM-ը նույնպես հերքել է Իրանի կողմից ԱՄՆ կործանիչների (այդ թվում՝ F-15-ի) խոցման մասին լուրերը: Այնուամենայնիվ, հաղորդվում է 12 MQ-9 Reaper անօդաչուների կորստի, 5 KC-135 լիցքավորող ինքնաթիռների վնասման և «յուրայինների կրակի» (friendly fire) հետևանքով 3 F-15E կործանիչների կործանման մասին:

• Մարդկային կորուստներ. Պատերազմի մեկնարկից ի վեր զոհվել է ԱՄՆ առնվազն 13 զինծառայող, մոտ 200-ը՝ վիրավորվել: Իրանում զոհերի թիվն առնվազն 1444 է, վիրավորներինը՝ 18551։