ԱՄՆ-ը պատրաստվում է միջամտե՞լ Իրանում. Թրամփի սպառնալիքները և ռազմական հնարավորությունները

Հիմնական իրավիճակը. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը բազմիցս սպառնացել է ռազմական միջամտությամբ, եթե Իրանում բռնություններ գործադրվեն ցուցարարների դեմ։ Լարվածությունն աճել է Քաթարի «Ալ-Ուդեյդ» ավիաբազայից ամերիկյան անձնակազմի տարհանման մասին լուրերից հետո։ Իրանում բողոքի ցույցերը, որոնք սկսվել էին դեկտեմբերի վերջին տնտեսական պատճառներով, վերածվել են քաղաքական ապստամբության՝ ընդդեմ կղերական ղեկավարության։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Թրամփի հայտարարությունները («Օգնությունը ճանապարհին է»)

• Truth Social. Թրամփը կոչ է արել իրանցի «հայրենասերներին» գրավել ինստիտուտները և խոստացել է, որ «ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՃԱՆԱՊԱՐՀԻՆ Է» (HELP IS ON ITS WAY): Նա օգտագործել է MIGA (Make Iran Great Again) կարգախոսը։

• Սպառնալիք. Նախկինում նա զգուշացրել էր, որ եթե Իրանը սպանի ցուցարարներին, ԱՄՆ-ը պատրաստ է («locked and loaded») միջամտել։

• Սպիտակ տուն. Մամուլի քարտուղարը հաստատել է, որ Թրամփը չի վախենում կիրառել մահաբեր ուժ, և ավիահարվածները տարբերակներից մեկն են։

2. ԱՄՆ ռազմական ներկայությունը Մերձավոր Արևելքում

Ի տարբերություն 2025թ. հունիսին Իրան-Իսրայել 12-օրյա պատերազմի, ԱՄՆ ռազմական ներկայությունը տարածաշրջանում նվազել է.

• USS Gerald Ford. Աշխարհի խոշորագույն ավիակիրը տեղափոխվել է Կարիբյան ավազան՝ Լատինական Ամերիկայում «նարկո-ահաբեկիչների» դեմ գործողությունների համար (ներառյալ Մադուրոյի առևանգումը)։ Դրա վերադարձը Պարսից ծոց կտևի շաբաթներ։

• Հակաօդային պաշտպանություն. Patriot համակարգերը վերադարձվել են Հարավային Կորեա։

• Ռազմակայաններ. ԱՄՆ-ը դեռ ունի 19 ռազմական օբյեկտ տարածաշրջանում, ներառյալ խոշորագույնը՝ «Ալ-Ուդեյդը» Քաթարում։

3. Հնարավոր սցենարներ

Փորձագետները քննարկում են միջամտության մի քանի տարբերակ.

• «Գլխատում» (Decapitation). Թրամփը նախկինում ակնարկել էր, որ գիտի Գերագույն առաջնորդ Խամենեիի թաքստոցը։ Սակայն Խամենեիի սպանությունը կարող է բերել հակառակ արդյունքի՝ իշխանությունը կանցնի էլ ավելի ծայրահեղական Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսին (IRGC), որը կանցնի բացահայտ ռազմական կառավարման։

• Ավիահարվածներ. ԱՄՆ-ը կարող է ռմբակոծել միջուկային կամ ռազմական օբյեկտները (ինչպես արեց հունիսին՝ B-2 ռմբակոծիչներով), որպեսզի ստիպի ռեժիմին զիջումների գնալ։

• 

  Ենթակառուցվածքային բում, AI և նոր աշխարհակարգ. Ով կկառուցի ապագան

  Մադուրոյի սցենար. Իրանում նման հատուկ գործողություն (առևանգում) իրականացնելը չափազանց բարդ է լոգիստիկայի և ուժեղ անվտանգության պատճառով։

4. Ցամաքային ներխուժում

Փորձագետները քիչ հավանական են համարում ցամաքային զորքերի մուտքը Իրան։

• Թրամփի մոտեցումը. Նա դեմ է երկարաժամկետ պարտավորություններին և «ազգաշինությանը» (nation-building) (հիշենք Աֆղանստանից դուրս գալու որոշումը): Ցամաքային ներխուժումը չափազանց թանկ և ռիսկային է։

• Նպատակը. ԱՄՆ նպատակը ոչ թե Իրանի օկուպացիան է, այլ խաղի կանոնների փոփոխությունը և ռեժիմի թուլացումը։

Եզրակացություն

Թրամփը նախընտրում է «կարճ, կտրուկ գործողություններ»՝ նվազագույն ռիսկով ԱՄՆ զորքերի համար։ Ամենահավանական տարբերակները մնում են հեռահար ավիահարվածները կամ թիրախային գործողությունները, սակայն լայնածավալ ցամաքային պատերազմը քիչ հավանական է։ Իրանի ղեկավարության հեռացումը կարող է հանգեցնել IRGC-ի ռազմական դիկտատուրայի հաստատմանը, ինչը ԱՄՆ-ի համար ցանկալի սցենար չէ։