«Գանգստերական իմպերիալիզմ»

Հիմնական գաղափարը. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի արտաքին քաղաքականությունը, ներառյալ Վենեսուելայի նախագահ Մադուրոյի առևանգումը և Գրենլանդիայի նկատմամբ հավակնությունները, պատահականություն չէ։ Սա «գանգստերական իմպերիալիզմի» դրսևորում է, որը նպատակ ունի աշխարհը բաժանել ազդեցության գոտիների՝ անտեսելով միջազգային իրավունքը։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. «Դոնրոյի դոկտրինը» (The Donroe Doctrine)

Թրամփը վերակենդանացրել է Մոնրոյի դոկտրինը՝ վերանվանելով այն «Դոնրոյի դոկտրին» (բառախաղ՝ Դոնալդ + Մոնրո)։

• Էությունը. ԱՄՆ-ը կարող է անպատիժ գործել իր «ետնաբակում» (Լատինական Ամերիկա) և ուր որ ցանկանա (օրինակ՝ Գրենլանդիա)՝ ռեսուրսները վերահսկելու համար։ Փոխարենը, ԱՄՆ-ը լռելյայն ընդունում է, որ այլ գերտերություններ (օրինակ՝ Չինաստանը) կարող են նույնն անել իրենց տարածաշրջաններում։

• Նպատակը. Վենեսուելայի դեպքում՝ նավթային պաշարների վերահսկողություն և կլիենտ-ռեժիմի հաստատում։

2. Պատմական հետընթաց

Հոդվածը համեմատում է այս մոտեցումը կապիտալիզմի գաղութային արմատների հետ։

• Հեգեմոնիայի ավարտը. 19-րդ դարում Մեծ Բրիտանիան, իսկ 20-րդ դարում ԱՄՆ-ը գործում էին որպես հեգեմոններ, որոնք պահպանում էին հարաբերական կայունություն՝ հիմնված կանոնների վրա։

• Նոր քաոս. Թրամփի մոտեցումը նշանակում է հրաժարվել «կանոնների վրա հիմնված կարգից» և վերադառնալ «ուժն է ծնում իրավունք» (might-makes-right) սկզբունքին, ինչը մեծացնում է խոշոր պատերազմների վտանգը։

3. Ինչու այս ռազմավարությունը կձախողվի

Հեղինակը պնդում է, որ աշխարհի բաժանումը չի աշխատի տնտեսական մի քանի պատճառներով.

• 

  Իրանի բողոքի ցույցերը. Արդյոք սա նոր 1979 թվականն է

  Շուկաների համընկնում. Տնտեսական ռեսուրսները և շուկաները հստակ բաժանված չեն։ Գլոբալ մատակարարման շղթաները խճճված են, և մեկուսացումը կվնասի բիզնեսին։

• Կորպորատիվ շահերի բախում.

  • Շահողներ. Ռազմարդյունաբերական համալիր (շահույթներ պատերազմներից)։

  • Տուժողներ. Տեխնոլոգիական հսկաներ (Big Tech), ֆինանսական հաստատություններ և բազմազգ կորպորացիաներ, որոնք կախված են գլոբալ տվյալներից և ազատ առևտրից։

4. Տեխնոլոգիական հետամնացություն

Թրամփի տնտեսական օրակարգը առաջնահերթություն է տալիս հանածո վառելիքին՝ անտեսելով վերականգնվող էներգիան և էլեկտրամոբիլները։

• Հետևանքը. ԱՄՆ ընկերությունները կկորցնեն մրցունակությունը երկարաժամկետ կտրվածքով։ AI-ի և կրիպտոարժույթների «փուչիկները» չեն կարող փոխարինել իրական տեխնոլոգիական առաջնորդությանը։

5. Դիմադրություն Լատինական Ամերիկայում

Տարածաշրջանը որպես «ետնաբակ» դիտարկելը կհանգեցնի ժողովրդական դիմադրության։ Անհավասարության և տնտեսական անկայունության ֆոնին՝ ԱՄՆ ագրեսիան սոցիալական և քաղաքական պայթյունների կհանգեցնի։

Եզրակացություն

Աշխարհը չի կարող սպասել, թե երբ ԱՄՆ-ը կփոխի իր ուղղությունը։ «Գանգստերական իմպերիալիզմին» դիմակայելու միակ ճանապարհը միջազգային համագործակցությունն է՝ առանց ԱՄՆ-ի համաձայնության։