Թրամփը թիրախավորում է Գրենլանդիան. ՆԱՏՕ-ն կանգնած է փլուզման եզրին
Հիմնական իրադարձությունը. Հունվարի 3-ին ԱՄՆ հատուկ ջոկատայինների կողմից Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի առևանգումից անմիջապես հետո նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է Գրենլանդիան (Դանիայի ինքնավար տարածք) բռնակցելու մտադրության մասին։ Այս քայլը, ըստ փորձագետների, կարող է նշանակել ՆԱՏՕ-ի փաստացի ավարտ և մեծ նվեր՝ Ռուսաստանի համար։
Հոդվածի առանցքային կետերը
1. Թրամփի հավակնությունները և Արևմտյան կիսագունդը
-
«Մեզ պետք է Գրենլանդիան». Մադուրոյի առևանգման հաջորդ օրը Թրամփը The Atlantic-ին ասել է. «Մեզ բացարձակապես պետք է Գրենլանդիան պաշտպանության համար»։
-
Դոմինանտություն. Ըստ վերլուծաբանների՝ Վենեսուելայի դեպքերը ցույց են տալիս Թրամփի վճռականությունը՝ գերիշխելու ողջ Արևմտյան կիսագնդում, որի մասն է աշխարհագրորեն կազմում Գրենլանդիան։
2. Սպառնալիք ՆԱՏՕ-ին (5-րդ հոդվածի վախճանը)
Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը և փորձագետները զգուշացնում են դաշինքի փլուզման մասին.
-
Մահացու հարված. Եթե ԱՄՆ-ը ռազմական ուժ կիրառի ՆԱՏՕ-ի անդամ մեկ այլ երկրի (Դանիայի) դեմ, դա կնշանակի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված անվտանգային համակարգի և ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածի (հավաքական պաշտպանություն) վերջը։
-
Փորձագիտական կարծիք. Պրոֆեսոր Ջոն Միրշայմերը նշում է, որ Ուկրաինայի իրադարձությունների և Գրենլանդիայի հնարավոր բռնակցման համադրությունը կլինի «մահացու կրկնակի հարված», որը կկործանի դաշինքը։
3. Եվրոպական արձագանքը և Ռուսաստանի գործոնը
-
«Ավազակների որջ». Գերմանիայի նախագահ Շտայնմայերը զգուշացրել է, որ աշխարհը կարող է վերածվել «ավազակների որջի», որտեղ հզորները խլում են այն, ինչ ուզում են։
-
Ռուսաստանի շահը. Գրենլանդիայի բռնակցումը կլինի Թրամփի մեծագույն նվերը Պուտինին՝ արդարացնելով Ռուսաստանի ագրեսիան իր «ետնաբակում» (Ուկրաինա)։
-
Մակրոնը ընդդեմ «Դոնրոյի դոկտրինի». Ֆրանսիան քննադատում է ԱՄՆ-ի «գիշատիչ» քաղաքականությունը
Եվրոպական զսպում. Ֆրանսիան միջուկային սուզանավ է ուղարկել Կանադայի ափերի մոտ՝ հիշեցնելու Թրամփին ֆրանսիական տարածքների ինքնիշխանության մասին։ Եվրոպացիները փորձում են միասնական ճակատ ձևավորել, սակայն հիմնականում զբաղված են ժամանակ շահելով։
4. Ինչպե՞ս է Թրամփը փորձելու վերցնել Գրենլանդիան
Փորձագետները դիտարկում են երկու հիմնական սցենար.
-
Ռազմական միջամտություն. Մարկո Ռուբիոն չի բացառել ռազմական տարբերակը՝ վկայակոչելով ազգային անվտանգությունը։ Թրամփի՝ Իրանի, Նիգերիայի և Վենեսուելայի վրա հարձակումների պատմությունը մեծացնում է այս հավանականությունը։
-
Ներքին պառակտում. Թրամփը դիտարկում է յուրաքանչյուր գրենլանդացուն $10,000-$100,000 առաջարկելու տարբերակը։ Գրենլանդիայի ընդդիմադիր կուսակցության (Naleraq) առաջնորդը կոչ է արել ուղիղ բանակցել ԱՄՆ-ի հետ՝ շրջանցելով Դանիային։
5. Ինչո՞ւ Գրենլանդիան
-
Անվտանգություն. ԱՄՆ-ն արդեն ունի ռազմակայան Պիտուֆիկում (հակահրթիռային պաշտպանություն), բայց ցանկանում է լիակատար վերահսկողություն։
-
Արկտիկայի ճանապարհներ. Սառույցների հալման պատճառով Հյուսիսային բևեռով առևտրային նավարկությունը իննապատկվել է։ ԱՄՆ-ը ցանկանում է վերահսկել նոր ծովային ուղիները։
-
Ռեսուրսներ. Գրենլանդիան հարուստ է հազվագյուտ հողային մետաղներով։
