2026-ի սկիզբ. Երեք հսկաների տնտեսական իրավիճակը

Հիմնական գաղափարը. 2026 թվականի սկզբին աշխարհի երեք խոշորագույն տնտեսությունները՝ ԱՄՆ-ը, Չինաստանը և Եվրամիությունը, գտնվում են բոլորովին տարբեր իրավիճակներում։ ԱՄՆ-ը սրընթաց աճում է, ԵՄ-ն լճացած է, իսկ Չինաստանը՝ անհավասարակշիռ։ Սակայն նրանց միավորում է մեկ բան. տնտեսական քաղաքականությունը քիչ ազդեցություն ունի նրանց հեռանկարների վրա, քանի որ գործընթացները թելադրվում են ավելի խորքային, կառուցվածքային ուժերի կողմից։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Չինաստան. Անհավասարակշիռ աճ և առևտրային հավելուրդ

• Իրավիճակը. Չինաստանի աճը հիմնականում պայմանավորված է առևտրային հսկայական հավելուրդով, որը 2025-ին գերազանցել է 1 տրիլիոն դոլարը։

• Խնդիրը. Ներքին սպառումը մնում է համառորեն ցածր։ Չինաստանը կանգնած է Ճապոնիայի «կորսված տասնամյակների» սցենարի կրկնության վտանգի առջև, երբ տասնամյակներ տևած խթանումները (stimulus) այդպես էլ չաշխուժացրին ներքին պահանջարկը։

• Քաղաքականությունը. Պեկինը մոտիվացված չէ կրճատել հավելուրդը՝ այն համարելով մրցունակության նշան, ոչ թե խնդիր։ Չինաստանի քաղաքականությունը շարունակելու է թելադրվել այս տրամաբանությամբ։

2. ԱՄՆ. «K-աձև» տնտեսություն և AI բում

• Իրավիճակը. ԱՄՆ տնտեսությունը սկսել է տարին հզոր թափով (2025-ի 3-րդ եռամսյակում՝ 4.3% աճ):

• Անհավասարություն («K-shaped economy»). Աճը անհավասար է։ Տեխնոլոգիական ոլորտը (հատկապես AI-ը) ծաղկում է, մինչդեռ արտադրական ոլորտը տուժում է բարձր սակագներից։ Մեծանում է անջրպետը հարուստների և աղքատների միջև։

• 

  Նոր տնտեսական դարաշրջան. Գլոբալ խնդիրներ, տեղական լուծումներ

  Թրամփի գործոնը. Թեև Թրամփի հարկային կրճատումները կխորացնեն անհավասարությունը և դեֆիցիտը, ԱՄՆ-ի աճի հիմնական շարժիչը ոչ թե նախագահն է, այլ AI բումը։ Եթե սա «փուչիկ» լինի և պայթի, տնտեսությունը կտուժի՝ անկախ քաղաքականությունից։

3. Եվրոպական Միություն. «Միջին տեխնոլոգիական ծուղակ»

• Իրավիճակը. Եվրոպան մնացել է ցածր աճի հավասարակշռության մեջ և բաց է թողել AI հեղափոխությունը։

• Պատճառները. Շատերը մեղադրում են կարգավորումները (ինչպես Մարիո Դրագին), սակայն հիմնական խնդիրը «միջին տեխնոլոգիական ծուղակն» է (middle-technology trap): ԵՄ արդյունաբերությունը ուժեղ է ավանդական ոլորտներում (մեքենաշինություն), բայց թույլ է բարձր տեխնոլոգիաներում։

• Քաղաքականությունը. Եվրահանձնաժողովի «պարզեցման» ծրագրերը (διοικηական ծախսերի կրճատում 11.9 մլրդ եվրոյով) չնչին ազդեցություն կունենան ՀՆԱ-ի վրա։

Եզրակացություն

Աշխարհի տնտեսական ապագան կախված է AI-ի իրական ազդեցությունից արտադրողականության վրա, ինչը անհայտ է։ Քաղաքական առաջնորդները հակված են իրենց վերագրել հաջողությունները, սակայն իրականում կարճաժամկետ քաղաքական որոշումները (լինի դա Թրամփի սակագները, թե ԵՄ կարգավորումների թուլացումը) քիչ բան կարող են փոխել գլոբալ տնտեսությունը ձևավորող հիմնարար ուժերի դեմ։