Փողը սառեցված է, ենթակառուցվածքները՝ ավերված. Պաղեստինի ճգնաժամի իրական դեմքը

Օկուպացված Պաղեստինի տարածքի տնտեսությունը բախվում է իր պատմության ամենալուրջ փլուզմանը։ Պատճառները Իսրայելի կողմից Գազայում իրականացվող ցեղասպան պատերազմի մասշտաբներն են և տեղաշարժի ու առևտրի շարունակական սահմանափակումները։ Այս մասին գրում է ALJAZEERA-ն։
ՄԱԿ-ի Զեկույցը. ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման համաժողովի (UNCTAD) նոր զեկույցը նշում է, որ Իսրայելի երկու տարվա ռազմական գործողությունները և երկարատև սահմանափակումները օկուպացված տարածքը մղել են տնտեսական անկման, որը դասվում է 1960 թվականից ի վեր գլոբալ մասշտաբով արձանագրված 10 ամենավատ փլուզումների շարքին։
-
Վնասը. Ենթակառուցվածքներին, արտադրական ակտիվներին և հանրային ծառայություններին հասցված լայնածավալ վնասը հետ է շրջել տասնամյակների սոցիալ-տնտեսական առաջընթացը Գազայի հատվածում և Արևմտյան ափում (ներառյալ Արևելյան Երուսաղեմը):
-
Գազայի ճգնաժամը. Իրավիճակը Գազայում որակվում է որպես «երբևէ գրանցված ամենալուրջ տնտեսական ճգնաժամը»։
Համատեքստը. Իսրայելի հարձակումները Գազայի վրա շարունակվում են՝ չնայած Իսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի միջև վեցշաբաթյա զինադադարին։ Հակամարտությունը սկսվել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին։ Իսրայելը սաստկացրել է Գազայի շրջափակումը և ռմբակոծությունները, որոնց հետևանքով զոհվել է ավելի քան 69,733 մարդ։
Տնտեսական Ցուցանիշներ.
-
ՀՆԱ-ի Անկում. Պաղեստինի ՀՆԱ-ն 2024 թվականի վերջին հետ է մղվել 2010 թվականի մակարդակին, իսկ մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն՝ 2003 թվականի մակարդակին։
-
Գազայի Փլուզումը. Գազայում ՀՆԱ-ն 2024 թվականին նվազել է 83%-ով (երկու տարում՝ 87%-ով)՝ հասնելով $362 միլիոնի։ Մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն ընկել է մինչև $161՝ դառնալով աշխարհում ամենացածրերից մեկը։
-
Կախվածություն և Ավերածություններ. Իսրայելի կողմից առևտրի և տեղաշարժի արգելափակումները ստեղծել են գրեթե ամբողջական կախվածություն արտաքին օգնությունից։ Գազայում վնասվել է մոտ 174,500 կառույց։
-
Արևմտյան Ափ. Օկուպացված Արևմտյան ափը նույնպես ապրում է իր ամենալուրջ տնտեսական անկումը՝ սահմանափակումների և աշխատատեղերի կորստի պատճառով։
Ֆինանսական Ճնշում. Իսրայելի կողմից Պաղեստինի ինքնավարությանը (PA) հասանելիք հարկային եկամուտների (մոտ $4 միլիարդ) պահումը զգալիորեն վատթարացրել է ճգնաժամը՝ սահմանափակելով աշխատավարձեր վճարելու և ծառայություններ մատուցելու կարողությունը։
Վերականգնման Ուղին.
-
Արժեքը. UNCTAD-ը գնահատում է, որ միայն Գազայի վերականգնման ծախսերը կգերազանցեն $70 միլիարդը։
-
Պահանջները. Անհրաժեշտ է համապարփակ վերականգնման ծրագիր, միջազգային աջակցություն, ֆինանսական փոխանցումների վերականգնում և առևտրի ու տեղաշարժի սահմանափակումների թուլացում։
-
Ժամանակը. Նույնիսկ զգալի օգնության դեպքում, մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի մակարդակին վերադառնալը կարող է տասնամյակներ տևել։
-
Հրատապություն. UNCTAD-ը կոչ է անում անհապաղ և զգալի միջազգային միջամտության՝ կասեցնելու տնտեսական ազատ անկումը, լուծելու հումանիտար ճգնաժամը և հիմք դնելու կայուն խաղաղության ու զարգացման համար։ Կայուն զինադադարը կենսական նշանակություն ունի։

