Թրամփի սպառնալիքները Իրանին. Ռազմական գործողությունների վտանգ և Կոնգրեսի արձագանքը

Հիմնական իրավիճակը. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շարունակում է սպառնալ Իրանին ռազմական հարձակումներով, եթե Թեհրանը չկատարի միջուկային հարստացման և բալիստիկ հրթիռների վերաբերյալ իր պահանջները։ Իրավիճակը սրվել է Պարսից ծոցում ԱՄՆ ռազմական ներկայության մեծացման և Վենեսուելայում վերջերս տեղի ունեցած իրադարձությունների ֆոնին։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Թրամփի սպառնալիքները և պահանջները

• «Կա՛մ գործարք, կա՛մ կոշտ քայլեր». Իսրայելական լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում Թրամփը հասկացրել է, որ եթե համաձայնություն ձեռք չբերվի, ԱՄՆ-ը կդիմի ագրեսիվ գործողությունների։

• Երեք հիմնական պահանջ.

  1. Դադարեցնել ուրանի հարստացումը։

  2. Խզել կապերը տարածաշրջանային պրոքսի խմբավորումների հետ։

  3. Սահմանափակել բալիստիկ հրթիռների պաշարները։

• Զուգահեռներ Վենեսուելայի հետ. Թրամփը Իրանի իրավիճակը համեմատել է Վենեսուելայի հետ (որտեղ հունվարի 3-ին ԱՄՆ-ը ռազմական գործողություն իրականացրեց և ձերբակալեց նախագահ Մադուրոյին):

2. Ռազմական կուտակումներ

• «Հսկայական արմադա». ԱՄՆ-ը տարածաշրջան է ուղարկել USS Abraham Lincoln ավիակիրը և քննարկում է երկրորդ ավիակրի տեղակայումը։

• Նախազգուշացում նավերին. ԱՄՆ-ը զգուշացրել է իր առևտրային նավերին հնարավորինս հեռու մնալ Իրանի տարածքային ջրերից։

3. Իրանի ներքին իրավիճակը և բողոքի ցույցերը

• 

  Մասկի հարվածը ռուսական բանակին. Starlink-ի արգելափակումը կաթվածահար է արել Ռուսաստանի հարձակումը

  Բողոքի ալիք. Հունվարին Իրանում տեղի են ունեցել հակակառավարական ցույցեր, որոնք իշխանությունները ճնշել են բռնի ուժով (հաղորդվում է հազարավոր զոհերի մասին)։

• Արտաքին միջամտության մեղադրանք. Թեհրանը պնդում է, որ ցույցերը հրահրվել են ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից։

• Թրամփի արձագանքը. Նա սպառնացել էր միջամտել հանուն ցուցարարների, սակայն վերլուծաբանները նշում են, որ հնարավոր հարվածները ոչ թե կօգնեն ժողովրդին, այլ կծառայեն Իրանի ռազմական կարողությունները ոչնչացնելու ԱՄՆ-ի և Իսրայելի նպատակներին։

4. Ներքին դիմադրություն ԱՄՆ-ում

• Կոնգրեսի դերը. Սենատորներ Թիմ Քեյնը և Ռենդ Փոլը ներկայացրել են բանաձև, որը պահանջում է, որ ցանկացած ռազմական գործողություն Իրանի դեմ պետք է հաստատվի Կոնգրեսի կողմից։

• Քաղաքացիական հասարակություն. 25 փաստաբանական խմբեր (ներառյալ J Street-ը և CODEPINK-ը) կոչ են արել Կոնգրեսին կանխել «չարտոնված պատերազմը»՝ նշելով, որ Իրանը չի հարձակվել ԱՄՆ-ի վրա։

• Նախադեպեր. Նախկինում նմանատիպ բանաձևերը (Վենեսուելայի կամ Իրանի հարցով) ձախողվել են կամ ենթարկվել նախագահական վետոյի։

Վերլուծություն

Իրավիճակը ծայրահեղ լարված է. Թրամփի վարչակազմը որդեգրել է «առավելագույն ճնշման» քաղաքականություն՝ օգտագործելով և՛ տնտեսական պատժամիջոցները, և՛ ուղղակի ռազմական սպառնալիքները։ Վենեսուելայի սցենարի կրկնության հավանականությունը Իրանի դեպքում անհանգստացնում է թե՛ տարածաշրջանային խաղացողներին, թե՛ ԱՄՆ օրենսդիրներին։ Մինչ դիվանագիտական խողովակները (Օմանի միջնորդությամբ) դեռ գործում են, ռազմական էսկալացիայի ռիսկը մնում է շատ բարձր՝ հատկապես հաշվի առնելով ԱՄՆ-ի ագրեսիվ ռազմական կուտակումները։