Բոլոր ձվերը՝ մեկ զամբյուղում. Էլեկտրիֆիկացումը խեղդու՞մ է նորարարությունը

Հիմնական գաղափարը. Հոդվածը քննադատում է Եվրամիության կլիմայական քաղաքականությունը, որը կենտրոնացած է բացառապես մեկ տեխնոլոգիական լուծման՝ էլեկտրիֆիկացման (electrification) վրա։ Հեղինակը պնդում է, որ թեև էլեկտրիֆիկացումը կարևոր է, դրա վրա չափազանց մեծ շեշտադրումը վտանգում է նորարարությունը, տնտեսական ճկունությունը և Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգությունը՝ մեծացնելով կախվածությունը Չինաստանից։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. «Բրյուսելյան էֆեկտ» և միակողմանի մոտեցում

ԵՄ-ն տասնամյակներ շարունակ առաջնորդվել է այն համոզմունքով, որ հանածո վառելիքը պետք է փոխարինել մաքուր այլընտրանքներով: Սակայն ԵՄ կարգավորիչները ընտրել են միայն մեկ ճանապարհ՝ էլեկտրիֆիկացում: «Բրյուսելյան էֆեկտի» (Brussels Effect) պատճառով ԵՄ ստանդարտները ազդում են ամբողջ աշխարհի ռազմավարությունների վրա՝ պարտադրելով այս միակողմանի մոդելը:

2. Տրանսպորտի դեկարբոնիզացիայի խնդիրները

Թեև տրանսպորտը արտանետումների քառորդ մասի աղբյուրն է, միայն էլեկտրամոբիլների (EV) վրա հույս դնելը բավարար չէ.

• Առկա ավտոպարկը. Աշխարհում կա ավելի քան 1.3 միլիարդ մեքենա (249 միլիոնը՝ ԵՄ-ում): Դրանք մեկ գիշերում չեն փոխարինվի էլեկտրականով: Անհրաժեշտ են լուծումներ առկա մեքենաների համար (օրինակ՝ սինթետիկ վառելիքներ, բիովառելիք):

• Ենթակառուցվածքներ. Լիցքավորման կայանները Եվրոպայում զարգանում են անհավասարաչափ, իսկ զարգացող երկրներում էլեկտրացանցերը դեռ թույլ են: Այս երկրների համար հիբրիդային և արդյունավետ ներքին այրման շարժիչները դեռ երկար ժամանակ անհրաժեշտություն կլինեն:

3. Նորարարության խեղդումը

Կենտրոնանալով միայն մեկ տեխնոլոգիայի վրա՝ ԵՄ-ն սահմանափակում է մրցակցությունը և նորարարությունը:

• Բազմազանություն. Նորարարությունը ծնվում է բազմազանությունից: Քամու և արևային էներգիայի գների անկումը տեղի ունեցավ գլոբալ մրցակցության շնորհիվ:

• Անկանխատեսելիություն. 25 տարի առաջ ոչ ոք չէր կանխատեսում բիովառելիքի առաջընթացը: Քաղաքականությունը պետք է թողնի «ճկուն ուղիներ»՝ անսպասելի հայտնագործությունների համար:

4. Աշխարհաքաղաքական ռիսկեր (Չինաստանի գործոնը)

Սա հոդվածի ամենակարևոր նախազգուշացումն է:

• Կախվածություն. Չինաստանը գերիշխում է կանաչ մատակարարման շղթաներում (մարտկոցներ, արևային պանելներ, հազվագյուտ միներալներ):

• Ռիսկ. Եթե ԵՄ-ն ամբողջությամբ անցնի էլեկտրիֆիկացման, այն կհայտնվի Չինաստանից կախվածության մեջ, ինչը վտանգավոր է, քանի որ Պեկինը կարող է օգտագործել իր դիրքը քաղաքական նպատակներով (օրինակ՝ արտահանման սահմանափակումներ):

• Ռազմավարություն. Կլիմայական քաղաքականությունը պետք է նվազեցնի ռազմավարական ռիսկերը, ոչ թե ստեղծի նորերը:

5. Տեխնոլոգիական չեզոքություն (Technological Neutrality)

Հեղինակը առաջարկում է հետևյալ լուծումը.

• Կառավարությունները պետք է սահմանեն նպատակներ (օրինակ՝ կլիմայական չեզոքություն մինչև 2050թ.), բայց ոչ թե թելադրեն, թե կոնկրետ որ տեխնոլոգիայով դրան հասնել:

• Պետք է թույլ տալ, որ տարբեր տեխնոլոգիաներ (հին և նոր) մրցեն միմյանց հետ արդյունավետությամբ:

Եզրակացություն

ԵՄ-ն պետք է հաշվի առնի աշխարհաքաղաքական իրողությունները և հրաժարվի «կարգավորող դետերմինիզմից» (regulatory determinism): Ընտրությունը կատարվում է ոչ թե լավ և վատ կլիմայական նպատակների միջև, այլ աշխատող ռազմավարության և այնպիսի ռազմավարության միջև, որը կարող է հեշտությամբ ձախողվել՝ վնասելով Եվրոպայի անվտանգությունն ու արդյունաբերությունը: