Վետոյի անեծքը և կառուցվածքային թերությունները. Գործոններ, որոնք անարդյունավետ են դարձնում ՄԱԿ-ը

Ռիչարդ Հաասի հոդվածը, որի վերնագիրն է «Գործոններ, որոնք ընկած են Միավորված ազգերի կազմակերպության շարունակվող արդիականության կորստի հիմքում», քննարկում է ՄԱԿ-ի ազդեցության և արդյունավետության նվազման պատճառները։ Հեղինակը պնդում է, որ ՄԱԿ-ը դժվարանում է լուծել ժամանակակից գլոբալ մարտահրավերները՝ հիմնականում կառուցվածքային, ֆինանսական և աշխարհաքաղաքական գործոնների պատճառով։

Հիմնական փաստարկներ

• Աշխարհաքաղաքական լարվածություն և ՄԱԿ-ի անզորություն։
  • Հեղինակը նշում է, որ ՄԱԿ-ը ստեղծվել է այն ենթադրությամբ, որ հինգ մշտական անդամները (P5՝ ԱՄՆ, Ռուսաստան, Չինաստան, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա) կհամագործակցեն։ Սակայն, այս տերությունների միջև աճող մրցակցությունը և թշնամությունը, հատկապես Ուկրաինայի և Գազայի նման հակամարտությունների շուրջ, թույլ չի տալիս Անվտանգության խորհրդին (ԱԽ) կատարել իր գլխավոր առաքելությունը՝ ապահովել միջազգային խաղաղությունը։
  • Վետոյի իրավունքի չարաշահումը ԱԽ-ին դարձրել է անկարող՝ գործել այն դեպքերում, երբ գերտերությունների շահերը հակասում են։
• Կառուցվածքային և ֆինանսական թերություններ։
  • Մանդատի և իրականության անհամապատասխանություն։ Հեղինակը կարծում է, որ ՄԱԿ-ի կառուցվածքը մնացել է 1945 թվականի ձևաչափում, մինչդեռ աշխարհը զգալիորեն փոխվել է։ ԱԽ-ի անդամների ներկայիս կազմը (օրինակ՝ առանց Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի մշտական ներկայացուցչության) չի արտացոլում 21-րդ դարի ուժերի հավասարակշռությունը։
  • 

    Երկու պետությունների լուծման փրկությունը. Ինչու՞ է ճանաչումը կարևոր դիվանագիտական քայլ

    Ֆինանսական խնդիրներ։ ՄԱԿ-ի ֆինանսավորման մեծ մասը կախված է անդամ երկրներից, որոնք հաճախ օգտագործում են իրենց մուծումները որպես քաղաքական լծակ։ Ֆինանսավորման անկայունությունը խաթարում է ՄԱԿ-ի երկարաժամկետ ծրագրերը։

• Միջազգային համակարգի նահանջը։
  • ՄԱԿ-ը նախագծված է եղել գործելու ազգ-պետությունների միջև, սակայն այսօրվա մարտահրավերները (կլիմայական փոփոխություն, համաճարակներ, կիբերանվտանգություն) անցնում են սահմանները։ ՄԱԿ-ը դժվարանում է արդյունավետորեն զբաղվել ոչ պետական դերակատարների կամ գլոբալ ընդհանուր բարիքների խնդիրներով։
  • Հաասը նշում է, որ երկրները հաճախ նախընտրում են բանակցել ՄԱԿ-ից դուրս՝ փոքր խմբերով (օրինակ՝ G7, G20), քանի որ դա ավելի արագ և արդյունավետ է, ինչը էլ ավելի է նվազեցնում ՄԱԿ-ի կենտրոնական դերը։

Եզրակացություն

Հոդվածը եզրակացնում է, որ ՄԱԿ-ի արդիականության կորուստը շարունակական գործընթաց է։ Կազմակերպությունը կկարողանա վերականգնել իր դերը միայն այն դեպքում, եթե տեղի ունենան հիմնարար բարեփոխումներ, մասնավորապես՝ ԱԽ-ի կառուցվածքի մեջ, և եթե գլխավոր տերությունները համաձայնեն նվազեցնել իրենց աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը։ Մինչ այդ, ՄԱԿ-ը կմնա կարևոր, բայց անբավարար գործիք գլոբալ խնդիրները լուծելու համար։