Գրոսմայստերական քայլ Հորմուզում. Ինչպե՞ս է Իրանը վերահսկում նեղուցն ու թելադրում իր խաղի կանոնները

Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-Իրան երկշաբաթյա զինադադարի ֆոնին Իրանը շարունակում է վերահսկել Հորմուզի նեղուցը՝ ներկայացնելով նավագնացության նոր, խիստ կանոններ և նախատեսելով տուրքեր գանձել անցման համար: Սա լրջորեն բարդացնում է սպասվող խաղաղ բանակցությունները, քանի որ ԱՄՆ-ը, Ծոցի երկրները և միջազգային իրավունքը դեմ են նման տուրքերին, թեև նավատերերը կարող են ստիպված լինել վճարել դրանք՝ ականների սպառնալիքի և ֆինանսական վնասների պատճառով:

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Նեղուցի ներկայիս վերահսկողությունը. Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) հրապարակել է նավագնացության նոր քարտեզ, որը նավերին ուղղորդում է դեպի Իրանի ափեր՝ պատճառաբանելով ավանդական գոտում ականների առկայությունը: Ներկայումս նեղուցով անցել են միայն եզակի նավեր, և իրավիճակը մնում է խիստ անորոշ:

• 

  Մերձավորարևելյան ճգնաժամի արձագանքը Եվրոպայում. Անվտանգության բացեր և նոր միջոցառումներ

  Տուրքերի գանձման պլանը. Իրանի 10 կետանոց ծրագրի համաձայն՝ Թեհրանը ցանկանում է պահպանել վերահսկողությունը նեղուցի նկատմամբ և դիտարկում է յուրաքանչյուր նավից մինչև 2 մլն դոլար կամ մեկ բարել նավթի դիմաց 1 դոլար տուրք գանձելու հնարավորությունը՝ պատերազմական վնասները վերականգնելու համար: Օմանը, որը նեղուցի մյուս ափին է, մերժել է այս տուրքերը կիսելու գաղափարը։

• Միջազգային իրավունք և շրջանցման ուղիներ. ՄԱԿ-ի Ծովային իրավունքի կոնվենցիան (UNCLOS) արգելում է զուտ տարանցման համար տուրքերի գանձումը, սակայն թույլատրում է վճարներ գանձել մատուցված ծառայությունների դիմաց (օրինակ՝ ականազերծում կամ նավարկության աջակցություն), ինչը կարող է իրավական բաց դառնալ Իրանի համար:

• Միջազգային արձագանքը. Ծոցի երկրները, Մեծ Բրիտանիան և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը դեմ են այս սահմանափակումներին։ ՄԱԿ-ի ԱԽ-ում նեղուցն ուժով բացելու բանաձևը վետոյի է ենթարկվել Ռուսաստանի և Չինաստանի կողմից: Այնուամենայնիվ, փորձագետները նշում են, որ խոշոր նավթատերերը, վախենալով կորցնել միլիոնավոր դոլարներ և արժեքավոր նավեր, հավանաբար կենթարկվեն Իրանի պահանջներին: