ԱՄՆ-ը և Եվրոպան՝ առաջատար, Չինաստանը՝ անկման մեջ. Զենքի շուկայի նոր պատկերը

Ստոկհոլմի խաղաղության միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի (SIPRI) նոր տվյալների համաձայն՝ 2024 թվականին աշխարհի 100 խոշորագույն զենք արտադրող ընկերությունների եկամուտները հասել են ռեկորդային 679 միլիարդ դոլարի։ Սա 5.9%-ով ավելի է նախորդ տարվա համեմատ։ Այս մասին գրում է ALJAZEERA-ն։

Աճի հիմնական շարժիչ ուժերն են եղել Գազայի և Ուկրաինայի պատերազմները, ինչպես նաև աճող աշխարհաքաղաքական լարվածությունը և ռազմական ծախսերի ավելացումը։

Տարածաշրջանային և ազգային ցուցանիշներ

1. ԱՄՆ և Եվրոպա (Հիմնական աճը)

• ԱՄՆ. Ամերիկյան ընկերությունները շարունակում են գերիշխել։ Թոփ 100-ում ընդգրկված 39 ամերիկյան ընկերությունների եկամուտներն աճել են 3.8%-ով՝ հասնելով $334 մլրդ-ի։ Առաջատարներն են Lockheed Martin-ը, Northrop Grumman-ը և General Dynamics-ը։

  • Նորություն. Իլոն Մասկի SpaceX-ն առաջին անգամ հայտնվել է ցուցակում՝ կրկնապատկելով իր ռազմական եկամուտները ($1.8 մլրդ):

• 

  Աշխարհի գործարանից՝ «էլեկտրապետություն». Չինաստանի տնտեսական մեծ փոխակերպումը

  Եվրոպա. 26 եվրոպական ընկերություններ գրանցել են եկամուտների 13% աճ՝ հասնելով $151 մլրդ-ի։

  • Չեխական Czechoslovak Group-ը գրանցել է ամենամեծ տոկոսային աճը (193%՝ հասնելով $3.6 մլրդ-ի)՝ Ուկրաինայի համար հրետանային արկեր արտադրելու շնորհիվ։

  • Ուկրաինական JSC Ukrainian Defense Industry-ն ավելացրել է եկամուտները 41%-ով ($3 մլրդ):

2. Ռուսաստան

• Չնայած արևմտյան պատժամիջոցներին, ռուսական երկու ընկերություններ (Rostec և United Shipbuilding Corporation) ավելացրել են իրենց եկամուտները 23%-ով՝ հասնելով $31.2 մլրդ-ի:

3. Ասիա և Օվկիանիա (Անկում՝ Չինաստանի պատճառով)

• Տարածաշրջանային եկամուտները նվազել են 1.2%-ով ($130 մլրդ): Պատճառը չինական 8 ընկերությունների եկամուտների 10% անկումն է (հատկապես NORINCO-ի 31% անկումը), ինչը պայմանավորված է կոռուպցիոն սկանդալներով և պայմանագրերի չեղարկմամբ:

• Ի հակադրություն, Ճապոնիայի (40% աճ) և Հարավային Կորեայի (31% աճ) ընկերությունները գրանցել են թռիչքային աճ՝ պայմանավորված եվրոպական և ներքին պահանջարկով: Հարավկորեական Hanwha Group-ը գրանցել է 42% աճ:

4. Մերձավոր Արևելք (Իսրայել և Թուրքիա) Առաջին անգամ Մերձավոր Արևելքի 9 ընկերություններ հայտնվել են թոփ 100-ում ($31 մլրդ ընդհանուր եկամուտ):

• Իսրայել. Գազայի պատերազմի ֆոնին իսրայելական երեք ընկերություններ (Elbit Systems, Israel Aerospace Industries, Rafael) ավելացրել են եկամուտները 16%-ով՝ հասնելով $16.2 մլրդ-ի: Rafael-ի աճը կապված է նաև Իրանի հարձակումներից պաշտպանվելու համակարգերի պահանջարկի հետ:

• Թուրքիա. Ռեկորդային 5 թուրքական ընկերություններ մտել են ցուցակ ($10.1 մլրդ): Baykar ընկերությունը (դրոններ արտադրող) իր եկամուտների 95%-ը ստացել է արտահանումից (այդ թվում՝ Ուկրաինա):

Մարտահրավերներ

SIPRI-ն նշում է, որ չնայած եկամուտների աճին, ոլորտը բախվում է խնդիրների.

1. Ուշացումներ և բյուջեի գերազանցում. ԱՄՆ-ում այնպիսի խոշոր ծրագրեր, ինչպիսիք են F-35 կործանիչները և սուզանավերը, շարունակում են ուշանալ:

2. Մատակարարման շղթաներ. Եվրոպական ընկերությունները մտահոգված են հումքի (հատկապես կրիտիկական միներալների) ձեռքբերման դժվարություններով՝ Չինաստանի կողմից արտահանման վերահսկողության խստացման պատճառով:

Եզրակացություն

Զեկույցը ցույց է տալիս, որ աշխարհը թևակոխել է ռազմականացման նոր փուլ, որտեղ հակամարտությունները (Ուկրաինա, Գազա) և լարվածությունները (Թայվան, Կորեա) ուղղակիորեն խթանում են զենքի արտադրությունը ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում և Ասիայի դաշնակից երկրներում, մինչդեռ Չինաստանը բախվում է ներքին արդյունաբերական խնդիրների: