Մերձավոր Արևելքի «նոր դարաշրջանը». Ի՞նչ է ենթադրում ԱՄՆ-Իրան պատմական գործարքը

Հիմնական գաղափարը Ավելի քան 100 օր տևած պատերազմից հետո Իրանը և ԱՄՆ-ն Պակիստանի և Կատարի միջնորդությամբ համաձայնության են եկել փոխըմբռնման հուշագիր ստորագրել, որը նախատեսում է ռազմական գործողությունների լիարժեք և մշտական դադարեցում։ Համաձայնագիրը պաշտոնապես կստորագրվի հունիսի 19-ին Ժնևում։

Առանցքային կետերը

• Պայմանավորվածության հիմնական դրույթները. Համաձայն իրանական աղբյուրների՝ փաստաթուղթը ներառում է 14 կետ, այդ թվում՝ ռազմական գործողությունների անհապաղ դադարեցում բոլոր ճակատներում (ներառյալ Լիբանանը), ԱՄՆ-ի կողմից ծովային շրջափակման վերացում 30 օրվա ընթացքում, Հորմուզի նեղուցի ազատում, սառեցված 24 միլիարդ դոլարի ակտիվների ապասառեցում և նավթի վաճառքի սահմանափակումների վերացում։

• Կողմերի հայտարարությունները.

  • Դոնալդ Թրամփը ողջունել է գործարքը՝ հայտարարելով Հորմուզի նեղուցի բացման մասին և նշելով, որ այն «խաղաղություն և անվտանգություն կբերի ողջ տարածաշրջանին»։

  • 

    2029 թվականի սպառնալիքը. Գերմանիան և ՆԱՏՕ-ն պատրաստվում են հնարավոր ռուսական ագրեսիային

    Իրանական կողմը հայտարարել է, որ ռազմական գործողությունները դադարեցվում են մշտապես, իսկ վերջնական համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները կտևեն 60 օր՝ ԱՄՆ-ի պարտավորությունների կատարման ստուգումից հետո։

• Միջնորդների դերը. Պակիստանի վարչապետ Շեհբազ Շարիֆը առաջինն է հայտնել համաձայնության մասին՝ շնորհակալություն հայտնելով Կատարին, Սաուդյան Արաբիային և Թուրքիային՝ բանակցային գործընթացում ներդրած ջանքերի համար։ Կատարի ԱԳՆ-ն այն որակել է որպես «կարևոր քայլ» կայուն խաղաղության և տնտեսական աճի համար։

• Բանակցային օրակարգից դուրս մնացած հարցեր. Իրանական աղբյուրների համաձայն՝ Իրանի հրթիռային ծրագրի և դիմադրության խմբերին ցուցաբերվող աջակցության վերաբերյալ քննարկումները հանվել են բանակցությունների օրակարգից։

• Հետագա ընթացքը. Իրանի պաշտոնյաները հստակեցրել են, որ վերջնական համաձայնագիրը կնքելուց առաջ Իրանը պետք է վստահ լինի, որ ԱՄՆ-ն կատարել է իր պարտավորությունները, մասնավորապես՝ սառեցված ակտիվների կեսի ապասառեցումը։

Եզրահանգում Կողմերը հայտարարում են Մերձավոր Արևելքում «նոր դարաշրջանի» սկզբի մասին, սակայն համաձայնագրի իրագործումը մեծապես կախված կլինի առաջիկա երկու ամիսների ընթացքում ԱՄՆ-ի կողմից ստանձնած պարտավորությունների կատարման ստուգումից։