Մարդու իրավունքներ, թե՞ միգրացիոն վերահսկողություն. ԵՄ նոր կանոնները հարուցում են լուրջ անհանգստություն

Հիմնական գաղափարը Եվրամիության անդամ պետությունները պատրաստվում են հաստատել նոր կանոնակարգեր, որոնք թույլ կտան ԵՄ տարածքից վտարման ենթակա միգրանտներին տեղափոխել ԵՄ-ից դուրս գտնվող հատուկ «վերադարձի կենտրոններ» («return hubs»): Այս նախաձեռնությունը նպատակ ունի արագացնել անօրինական միգրանտների վերադարձը, սակայն իրավապաշտպան կազմակերպությունները լուրջ մտահոգություններ ունեն մարդու իրավունքների հնարավոր խախտումների վերաբերյալ։

Առանցքային կետերը

• Գործընթացի ընդլայնում. Իտալիան արդեն իսկ Ալբանիայի հետ համաձայնագիր ունի նմանատիպ կենտրոնների ստեղծման շուրջ, իսկ Գերմանիան, Նիդեռլանդները, Դանիան, Ավստրիան, Հունաստանը և Կիպրոսը ակտիվ քննարկումներ են տանում՝ տարեվերջին իրենց ծրագրերը գործարկելու նպատակով: Շվեդիան նույնպես դիտարկում է պիլոտային նախագծեր՝ կենտրոնանալով կոնկրետ ազգությունների վրա (օրինակ՝ Սիրիայից, Աֆղանստանից և Սոմալիից եկածներ), որոնց հայրենադարձումը ԵՄ-ի համար բարդ խնդիր է:

• Իրավական հիմքեր և սահմանափակումներ. ԵՄ նոր կանոնները թույլ են տալիս անդամ պետություններին ինքնուրույն համաձայնագրեր կնքել երրորդ երկրների հետ (հնարավոր է՝ Աֆրիկայում կամ Ասիայում), սակայն պայմանով, որ այդ երկրները հարգեն մարդու իրավունքներն ու միջազգային օրենքները: Այդ կենտրոնների գործարկումից առաջ ԵՄ հանձնաժողովը պետք է տեղեկացվի:

• Իրավապաշտպանների քննադատությունը. Amnesty International-ը և այլ կազմակերպություններ զգուշացնում են, որ այս կենտրոնների ստեղծումը կարող է հանգեցնել «աչքից հեռու, մտքից հեռու» սկզբունքով թափանցիկության կորստի, մարդու իրավունքների ոտնահարման և իրավաբանական օգնության հասանելիության սահմանափակման: Հարց է մնում, թե գործնականում ինչպես են ապահովվելու հայտարարված երաշխիքները և ով է իրականացնելու դրանց վերահսկողությունը: