Էներգետիկ շոկից մինչև ԱԲ փուչիկի պայթյուն. Ինչպե՞ս է Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամը սպառնում ԵՄ տնտեսությանը

Հիմնական գաղափարը Հոդվածը վերլուծում է Իրանի շուրջ ընթացող հակամարտության հավանական տնտեսական հետևանքները Եվրոպայի համար։ Հեղինակը քննադատում է ԵՄ քաղաքական գործիչներին ճգնաժամի լրջությունը թերագնահատելու և ոչ արդյունավետ տնտեսական քայլեր ձեռնարկելու համար, ինչը մեծացնում է 1970-ականների ոճի ստագֆլյացիայի (բարձր գնաճի և զրոյական տնտեսական աճի համադրություն) կրկնության վտանգը։

Առանցքային կետերը

• 

  Պատերազմի և խաղաղության խաչմերուկում. Ինչպե՞ս են ԱՄՆ-Իրան նոր ռազմական բախումները վտանգում դիվանագիտական բանակցությունները

  Տարակարծություններ ճգնաժամի վերաբերյալ. Եվրոպական կենտրոնական բանկի (ԵԿԲ) նախագահ Քրիստին Լագարդը բացառում է ստագֆլյացիայի վտանգը՝ նշելով, որ ներկայիս տնտեսական պայմաններն ու կենտրոնական բանկերի մոտեցումները տարբերվում են 1970-ականներից։ Ի հակադրություն նրան՝ Միջազգային էներգետիկ գործակալության ղեկավարը և այլ փորձագետներ պնդում են, որ սա պատմության մեջ ամենախոշոր ճգնաժամերից մեկն է:

• Սխալ հարկաբյուջետային քաղաքականություն. Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) քննադատում է ԵՄ կառավարություններին այն բանի համար, որ վերջիններս կիրառում են չթիրախավորված և գները խեղաթյուրող սուբսիդիաներ (օրինակ՝ հարկերի կրճատումներ): Այս մոտեցումը կրկնում է 2022 թվականի սխալները և ծանրաբեռնում առանց այն էլ սպառված պետական բյուջեները:

• Դրամավարկային քաղաքականության ռիսկերը. Գնաճը զսպելու նպատակով ԵԿԲ-ն նախատեսում է բարձրացնել տոկոսադրույքները։ Տնտեսագետները զգուշացնում են, որ սա կարող է հարվածել տնտեսական աճին՝ կրկնելով 2011 թվականի եվրոգոտու ճգնաժամի ճակատագրական սխալը:

• Թաքնված տնտեսական սպառնալիքներ. Իրավիճակը խիստ վտանգավոր է մի քանի պատճառով.

  1. Ըստ ԵԿԲ-ի վատատեսական կանխատեսումների՝ 2026 թվականին տնտեսական աճը կարող է նվազել մինչև 0.4%:

  2. Ճգնաժամի իրական, կործանարար հետևանքները (օրինակ՝ գործազրկությունը) տեսանելի կդառնան տարիներ անց:

  3. Ազդեցությունը չի սահմանափակվում միայն նավթով. վտանգված են նաև գազի, պարարտանյութերի և հելիումի (որն անհրաժեշտ է կիսահաղորդիչների համար) մատակարարումները:

  4. Խնդիրը կարող է խթանել ավելի լայն ֆինանսական ճգնաժամ կամ պայթեցնել ԱՄՆ բաժնետոմսերի շուկայի արհեստական բանականության (AI) փուչիկը։ Այս ամենի ֆոնին ԵՄ-ն ծրագրում է թուլացնել 2008 թվականից հետո ընդունված ֆինանսական կարգավորումները՝ մեծացնելով աղետի հավանականությունը: