Պայքար «Արջի նեղուցի» համար. Ինչո՞ւ է Արկտիկան վերածվում ՆԱՏՕ-ի և Ռուսաստանի ռազմական բախման նոր թատերաբեմի

Հիմնական գաղափարը Նորվեգիայի պաշտպանության նախարարը զգուշացրել է, որ Արևմուտքը չպետք է թույլ տա Ռուսաստանին վերահսկողություն սահմանել Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում գտնվող ռազմավարական կարևորագույն «Արջի նեղուցի» նկատմամբ: Այս տարածքի վերահսկումը Մոսկվային հնարավորություն կտա լուրջ ռազմական վտանգ ներկայացնել ՆԱՏՕ-ի երկրների համար:

Առանցքային կետերը

• Ի՞նչ է «Արջի նեղուցը». Այն մոտ 650 կմ երկարությամբ ռազմավարական ծովային անցում է (chokepoint) Նորվեգիայի մայրցամաքային հատվածի և Արջի կղզու (Սվալբարդի արշիպելագ) միջև: Այն հանդիսանում է գլխավոր դարպասը, որով ռուսական ռազմածովային ուժերը (մասնավորապես՝ Կոլա թերակղզում տեղակայված Հյուսիսային նավատորմը) կարող են դուրս գալ դեպի Հյուսիսային Ատլանտիկա:

• Ռուսական վտանգը և հնարավորությունները. Եթե Ռուսաստանը վերահսկի այս միջանցքը, այն կկարողանա սահմանափակել ՆԱՏՕ-ի հակասուզանավային գործողությունները և իր գերձայնային հեռահար հրթիռներով (ինչպիսին է նորագույն «Օրեշնիկ»-ը) անմիջականորեն թիրախավորել այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Մեծ Բրիտանիան, Դանիան և Նորվեգիան: Թեև Ռուսաստանը ներկայումս չի վերահսկում նեղուցը, նա ակտիվորեն արդիականացնում է իր արկտիկական ռազմաբազաները:

• ՆԱՏՕ-ի և Արևմուտքի հակաքայլերը. Ի պատասխան Ռուսաստանի (ինչպես նաև Չինաստանի) ակտիվության՝ արևմտյան երկրները մեծացնում են իրենց ռազմական ներկայությունը Արկտիկայում.

  • Նորվեգիան ձեռք է բերում նոր սուզանավեր։

  • Մեծ Բրիտանիան կրկնապատկում է իր զորքերի քանակը Նորվեգիայում:

  • Կանադան և ԱՄՆ-ն (վերջինս ընդգծել է տարածաշրջանի կարևորությունը, ինչի վառ դրսևորումներից էր նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ Գրենլանդիան ձեռք բերելու նախկին հավակնությունը) ընդլայնում են իրենց անվտանգության ռազմավարություններն ու դիվանագիտական ներկայությունը:

• Արկտիկայի աճող աշխարհաքաղաքական դերը. Կլիմայի փոփոխության և սառույցների հալման հետևանքով ոչ միայն բացվում են նոր նավագնացային ուղիներ, այլև հասանելի են դառնում նավթի, գազի հարուստ պաշարներն ու ձկնային ռեսուրսները: Սա Արկտիկան վերածում է գերտերությունների միջև թեժ տնտեսական և ռազմական մրցակցության թատերաբեմի: