Նավթային անհավասարություն. Ինչպե՞ս է Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամը հարվածում առանց ռազմավարական պաշարների մնացած զարգացող երկրներին
Հիմնական խնդիրը ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան հակամարտության և Հորմուզի նեղուցի շրջափակման հետևանքով առաջացած գլոբալ էներգետիկ ճգնաժամն ամենածանր հարվածն է հասցնում զարգացող երկրներին։ Պատճառն այն է, որ այս երկրները չունեն նավթի բավարար ռազմավարական պաշարներ՝ գների կտրուկ աճը և մատակարարման ցնցումները մեղմելու համար։
Պաշարների անհավասար բաշխում Միջազգային էներգետիկ գործակալության (IEA) անդամ զարգացած երկրները պարտավոր են պահպանել նավթի ներմուծման առնվազն 90 օրվա պաշար։ Թեև IEA-ն ներկայացնում է աշխարհի բնակչության միայն 16%-ը, այն տնօրինում է հսկայական պահուստներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխարհի ռազմավարական պաշարների 70%-ը կենտրոնացած է ընդամենը 10 երկրներում և դաշինքներում (ներառյալ ԱՄՆ-ը, Չինաստանը, Ճապոնիան և ԵՄ երկրները)։ Մինչդեռ Գլոբալ հարավի մի շարք երկրներ (օրինակ՝ Պակիստանը, Ինդոնեզիան, Վիետնամը) ունեն ընդամենը մի քանի օրվա կամ առավելագույնը մեկ ամսվա պաշար։
Խոցելիության պատճառները Զարգացող երկրների համար նավթի պաշարների ստեղծումն ու պահպանումը չափազանց թանկ հաճույք է։ Դրան խոչընդոտում են՝
-
Զինադադարն արհեստական շնչառության տակ է». Ինչո՞ւ Թրամփը որպես «աղբ» որակեց Իրանի առաջարկն ու ի՞նչ է սպասվում ճակատում
Ֆինանսական դժվարությունները, արտարժույթի սղությունը և արտաքին պարտքը։
-
Տեխնիկական խնդիրները՝ էլեկտրացանցերի խափանումները և նավթամշակման անբավարար հզորությունները։
-
Հանածո վառելիքի սուբսիդավորման և գների արհեստական զսպման քաղաքականությունները, որոնք հանգեցնում են վառելիքի վատնման։
Առաջարկվող լուծումներ
-
Վերականգնվող էներգիա. Ամենահուսալի երկարաժամկետ պաշտպանությունը վերականգնվող էներգիայի նախագծերի արագացումն է՝ միջազգային նավթային շուկայից կախվածությունը վերացնելու նպատակով։
-
Ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ. Զարգացող երկրները պետք է ավելի մեծ դեր ունենան համաշխարհային պաշարների կառավարման գործում՝ կա՛մ միանալով IEA-ին, կա՛մ ստեղծելով նոր կառույցներ ու տարածաշրջանային էներգետիկ դաշինքներ՝ չնայած վերջիններիս գործնական արդյունավետությունը գլոբալ ճգնաժամերի ժամանակ կարող է սահմանափակ լինել։
