Նավթից դեպի էլեկտրաէներգիա. Ինչպե՞ս է Իրանի պատերազմն արագացնում գլոբալ էներգետիկ անցումը և ամրապնդում Չինաստանի դիրքերը

Հարստության վերաբաշխում և տնտեսական ցնցումներ

• Իրանում ընթացող պատերազմը հանգեցրել է համաշխարհային հարստության կտրուկ վերաբաշխման. ԱՄՆ նավթագազային ընկերությունները սպասում են առնվազն 60 միլիարդ դոլարի շահույթ, իսկ Ռուսաստանը՝ մինչև 100 միլիարդ դոլարի լրացուցիչ բյուջետային եկամուտներ:

• Գրեթե բոլոր տնտեսությունները տուժում են դանդաղ աճից, բարձր գնաճից և բարձր տոկոսադրույքներից:

• Հորմուզի նեղուցի փակումը ի ցույց դրեց Ասիայի կախվածությունը Պարսից ծոցի էներգակիրներից, իսկ Եվրամիությունը պատերազմի սկզբից ի վեր հավելյալ 24 միլիարդ եվրո է ծախսել հանածո վառելիքի ներկրման վրա:

Էներգետիկ անվտանգության նոր դարաշրջանը

• 21-րդ դարում էներգետիկ անվտանգությունը նույնացվում է արագ էլեկտրիֆիկացման, սեփական մաքուր էներգիայի արտադրության և ապագայի տեխնոլոգիական շղթաների վերահսկման հետ:

• Այս ոլորտում Չինաստանն ունի զգալի առավելություն. էլեկտրաէներգիան կազմում է նրա ընդհանուր սպառման 30%-ը՝ ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի 20%-ի դիմաց:

• Չինաստանը տասնամյակներ շարունակ ներդրումներ է արել կրիտիկական օգտակար հանածոների, վերականգնվող էներգետիկայի և էլեկտրամոբիլների (EV) արտադրության մեջ՝ վերահսկելով մաքուր էներգիայի արժեշղթայի ռազմավարական կետերը:

Եվրոպայի մարտահրավերները և ռազմավարությունը

Եվրոպայի ներսում պատկերը խայտաբղետ է. Իսպանիան վերականգնվող էներգիայի շնորհիվ ապահովել է էլեկտրաէներգիայի ցածր գին (60 եվրո/ՄՎտժ), մինչդեռ Իտալիան՝ գազից կախվածության պատճառով, վճարում է մոտ 130 եվրո:

• Եվրահանձնաժողովի AccelerateEU նախաձեռնությունը և մի շարք օրենսդրական ակտեր (օրինակ՝ Net-Zero Industry Act) նպատակ ունեն ուժեղացնել Եվրոպայի արդյունաբերական բազան և նվազեցնել կախվածությունը ներկրվող վառելիքից:

• Սակայն գլխավոր խոչընդոտը ֆինանսավորումն է. ըստ 2024 թվականի Դրագիի զեկույցի, անհրաժեշտ ներդրումները գերազանցում են ԵՄ ներկայիս միջոցները, ինչը պահանջում է նոր գործիքների, օրինակ՝ եվրոբոնդերի կիրառում:

Աշխարհաքաղաքական հեռանկար

• Թեև կարճաժամկետ հեռանկարում հանածո վառելիքի գների թռիչքից շահում են ԱՄՆ-ն ու Ռուսաստանը, երկարաժամկետում հավասարակշռությունը շեղվում է դեպի Չինաստան:

• Եվրոպան ռիսկի է դիմում Պարսից ծոցի նավթագազային կախվածությունը փոխարինել չինական մաքուր տեխնոլոգիաներից կախվածությամբ, եթե չկարողանա իր ամբիցիոզ կանոնակարգերը զուգակցել լայնամասշտաբ ներդրումների հետ: