4 սցենար և գլոբալ աղետի վտանգ. Ինչո՞ւ են շուկաները թերագնահատում ԱՄՆ-Իրան էսկալացիայի իրական տնտեսական հետևանքները

Հիմնական գաղափարը Չնայած 40-օրյա ռմբակոծություններին՝ Թրամփի վարչակազմը չկարողացավ հասնել Իրանի կապիտուլյացիային և ստիպված զինադադար կնքեց՝ թողնելով Հորմուզի նեղուցը Թեհրանի վերահսկողության տակ։ Նախաշեմին ունենալով ԱՄՆ միջանկյալ ընտրություններն ու ստագֆլյացիայի (տնտեսական լճացում և բարձր գնաճ) վտանգը՝ հեղինակը դիտարկում է հակամարտության զարգացման չորս հնարավոր սցենար:

Առանցքային կետերը (4 սցենարները)

• Սցենար 1. Հաջողված բանակցություններ և փոխզիջում: Զինադադարը վերածվում է վերջնական խաղաղության համաձայնագրի, իսկ նեղուցը վերաբացվում է: Այս տարբերակը քիչ հավանական է, քանի որ Իրանն ավելի երկար կարող է դիմանալ տնտեսական շրջափակման ցավին, քան Թրամփը (մոտեցող ընտրությունների պատճառով)։ Բացի այդ, կողմերի միջև տարաձայնությունները (միջուկային ծրագիր, հրթիռներ, վստահված խմբավորումներ, նեղուցի տուրքեր) չափազանց խորն են:

• 

  Խնայողության քաղաքականությունը ձախողվեց. Աշխարհը նոր տնտեսական կոնսենսուս է փնտրում

  Սցենար 2. Ձգձգվող ստատուս քվո (ներկայիս վիճակը): Զինադադարը շարունակվում է, բայց բանակցություններն արդյունք չեն տալիս, իսկ նեղուցը մնում է արգելափակված: Սա լրջորեն վնասում է գլոբալ տնտեսությանը՝ բարձրացնելով նավթի գներն ու գնաճը: Իրավիճակն անկայուն է և կարող է տևել առավելագույնը 2-3 ամիս՝ հանգեցնելով կա՛մ առաջին սցենարին, կա՛մ ռազմական էսկալացիայի:

• Սցենար 3. Էսկալացիա և Իրանի կապիտուլյացիա: ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը կիրառում են ծայրահեղ ռազմական և տնտեսական ճնշում՝ հասնելով Իրանի ռեժիմի փլուզմանը կամ հանձնմանը: Իրանը հրաժարվում է միջուկային ծրագրից և անվերապահորեն բացում նեղուցը: Գլոբալ տնտեսության (և շուկաների) համար սա լավագույն ու ցանկալի ելքն է, սակայն այն մեծ ռիսկեր է պարունակում:

• Սցենար 4. Էսկալացիա և տնտեսական աղետ (Ամենավատ ելքը): Իրանի ռեժիմը դիմանում է հարվածներին և ի պատասխան՝ իր հրթիռներով ու անօդաչուներով ոչնչացնում է Պարսից ծոցի էներգետիկ ենթակառուցվածքները: Արդյունքում նավթի գինը կգերազանցի 200 դոլարը, ինչը կառաջացնի 1970-ականների ոճի ծանր ստագֆլյացիա, գլոբալ ռեցեսիա և շուկաների կտրուկ անկում:

Շուկաների սխալ սպասումները Չնայած այս խորը ռիսկերին՝ համաշխարհային բորսաները ռեկորդներ են գրանցում՝ հիմնվելով արհեստական բանականության (AI) բումի և այն սխալ համոզմունքի վրա, թե մշտական զինադադարի հավանականությունը շատ մեծ է (>75%): Հեղինակը նախազգուշացնում է, որ ներդրողները թերագնահատում են էսկալացիայի ռիսկն ու դրա հնարավոր աղետալի հետևանքները համաշխարհային շուկաների համար։