Ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն. Ինչպե՞ս է ԱՄՆ-Իրան «սառեցված հակամարտությունը» հյուծում գլոբալ տնտեսությունն ու խորացնում ճգնաժամը

Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-ի և Իսրայելի համատեղ հարձակումից երկու ամիս անց Իրանի հետ պատերազմը վերածվում է երկարաձգվող ու «սառեցված հակամարտության» («ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն» վիճակ): Երկու կողմերն էլ փոխադարձաբար շրջափակում են Հորմուզի նեղուցը, ինչը հանգեցնում է հսկայական տնտեսական վնասների թե՛ Իրանի, թե՛ ԱՄՆ-ի, թե՛ համաշխարհային տնտեսության համար, սակայն վերջնական համաձայնագրի հեռանկարներ չեն երևում:

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Բանակցային փակուղի և ռազմական պատրաստվածություն: Չնայած ապրիլի 8-ից գործող զինադադարին, Սպիտակ տունը նշում է, որ չի շտապում «վատ գործարք» կնքել: ԱՄՆ-ը Մերձավոր Արևելք է տեղափոխել երրորդ ավիակիր հարվածային խումբը և ավելի քան 10,000 զինվոր՝ ստեղծելով ամենամեծ ռազմական ներկայությունը 2003 թ. Իրաքի ներխուժումից ի վեր:

• Տնտեսական վնասը ԱՄՆ-ի համար: ԱՄՆ ռազմական ծախսերը պատերազմի միայն առաջին ամսում կազմել են 20-25 միլիարդ դոլար: Նեղուցի փակման պատճառով ԱՄՆ-ում բենզինի գինը հասել է ռեկորդային 4.18 դոլարի (մեկ գալոնի դիմաց): Այս ամենը բացասաբար է ազդում Թրամփի վարկանիշի վրա՝ նոյեմբերին կայանալիք միջանկյալ ընտրություններից առաջ այն իջեցնելով մինչև 34%:

• 

  Պայքար 2 տրիլիոն եվրոյի համար. Ինչպե՞ս են նոր հարկերն ու համավարակի պարտքերը պառակտում Եվրամիությունը

  Տնտեսական վնասը Իրանի համար: Իրանի տնտեսությունը կաթվածահար է: Խաթարվել են մատակարարման շղթաները, այդ թվում՝ հացահատիկի ներմուծումը Հորմուզի նեղուցով, ինչը 90 միլիոնանոց երկրում առաջացրել է պարենային անվտանգության լուրջ խնդիրներ և աշխատատեղերի զանգվածային կորուստ:

• Մարտավարությունների բախում: * ԱՄՆ մոտեցումը. Վաշինգտոնը հույս ունի դիվանագիտական ու տնտեսական ճնշմամբ հասնել այն բանին, ինչ չարեցին ավիահարվածները: Կա հավանականություն, որ ԱՄՆ-ը Իրանի նկատմամբ կկիրառի Իսրայելի «խոտը հնձելու» մարտավարությունը՝ մշտական ցածր ինտենսիվության հակամարտություն՝ պարբերական նպատակային հարվածներով (2027 թ. բյուջեով ԱՄՆ-ն ահռելի գումարներ է հատկացրել ԱԲ դրոնների համար):

  • Իրանի մոտեցումը. Գիտակցելով ԱՄՆ-ի ռազմական գերակայությունը՝ Իրանը որպես գլխավոր լծակ օգտագործում է Հորմուզի նեղուցի փակումը՝ փորձելով վնաս հասցնել գլոբալ տնտեսությանն այնքան ժամանակ, մինչև ԱՄՆ-ը ստիպված լինի բանակցել Իրանի պայմաններով:

• Եզրահանգում: Փորձագետները նախազգուշացնում են, որ Իրանի (որպես հրթիռային և անօդաչու թռչող սարքերի հզոր տերության) դեմ ռմբակոծությունների մարտավարությունն անարդյունավետ է. յուրաքանչյուր ամերիկյան հարվածի ի պատասխան՝ Իրանը կարող է հարվածել Ծոցի երկրներին (Կատար, ԱՄԷ) և ամերիկյան նավերին՝ ընդմիշտ վերացնելով տարածաշրջանի տնտեսական կայունությունը: