Ռիալի ռեկորդային անկումից մինչև առևտրային կաթված. Ինչպե՞ս է ԱՄՆ-ի ռազմածովային շրջափակումը քայքայում Իրանի տնտեսությունը

Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-ի ռազմածովային շրջափակումը, ենթակառուցվածքների թիրախավորումը և խստացված պատժամիջոցները հանգեցրել են Իրանի ազգային արժույթի ռեկորդային անկմանն ու տնտեսության՝ թե՛ նավթային, թե՛ ոչ նավթային հատվածների կաթվածահարմանը։

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Ազգային արժույթի փլուզում: Իրանական ռիալը բաց շուկայում գրանցել է հակառեկորդ՝ 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց հասնելով մինչև 1,81 միլիոն ռիալի (նախորդ տարվա 811,000-ի դիմաց)։ Գնաճը զսպելու և բնակչությանը ապահովելու համար կառավարությունը 1 մլրդ դոլար է հատկացրել պահուստային ֆոնդից՝ սննդամթերք գնելու համար, և վերականգնել է արտարժույթի սուբսիդավորվող փոխարժեքը։

• 

  Իրանը հարվածներից երկու ամիս անց. Ներքին կոշտ վերահսկողություն և դիմադրություն արտաքին ճակատում

  Ոչ նավթային առևտրի կտրուկ անկում: Հորմուզի նեղուցում նավագնացության խափանումների և ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի կողմից նավահանգիստների, երկաթուղիների, ինչպես նաև պողպատի և նավթաքիմիական գործարանների ռմբակոծությունների հետևանքով ոչ նավթային առևտուրը պատերազմի առաջին ամսում (մարտին) նվազել է մոտ 29%-ով, իսկ նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ՝ 50%-ով։ Իրանը ստիպված է եղել ժամանակավորապես արգելել մի շարք ապրանքների արտահանումը՝ ներքին պահանջարկը բավարարելու համար։

• Նավթի արտահանման թիրախավորում: ԱՄՆ-ն օգտագործում է ռազմական ուժ՝ վերահսկելու կամ զննելու Իրանի «ստվերային նավատորմի» տեղաշարժը։ Միաժամանակ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը պատժամիջոցներ է կիրառում նավթի գլխավոր գնորդ հանդիսացող չինական նավթավերամշակող գործարանների, ինչպես նաև բանկային և կրիպտոարժութային ալիքների նկատմամբ։

• Չինաստանի և ԱՄԷ-ի հետ առևտրի խզում: 2026թ. առաջին եռամսյակում Չինաստանի և Իրանի միջև երկկողմ առևտուրը կրճատվել է 50%-ով, իսկ միայն մարտ ամսին անկումը կազմել է 80%: Մյուս կողմից՝ Իրանի հրթիռային հարվածներից հետո Արաբական Միացյալ Էմիրությունները փակել են իրանական հաստատությունները և պահանջել քաղաքացիների հեռանալը՝ երկիրը զրկելով խոշոր առևտրային գործընկերոջից: Դրա հետևանքով Իրանի տնտեսական կախվածությունը ցամաքային հարևաններից (Թուրքիա, Իրաք, Պակիստան) ավելի է մեծացել։