ՆԱՏՕ-ի սահմաններից դուրս. Ինչպե՞ս են նոր դաշինքներն ու «կամավորների կոալիցիաները» վերաձևավորում Եվրոպայի անվտանգությունը

Հիմնական գաղափարը Ուկրաինայում և Մերձավոր Արևելքում ընթացող պատերազմները ցույց տվեցին եվրոպական անվտանգության ավանդական մոդելի (հիմնված բացառապես ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի վրա) սահմանափակումները: Այժմ Եվրոպան անցում է կատարում դեպի անվտանգության նոր, բարդ ճարտարապետություն՝ ստեղծելով «կամավորների կոալիցիաներ» և անվտանգության երաշխիքներ տրամադրելով դաշինքներից դուրս գտնվող երկրներին։

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Ուկրաինա և Մերձավոր Արևելք. Նոր մոտեցումներ: Ուկրաինային պաշտոնական դաշինքի մեջ ընդգրկելու փոխարեն՝ եվրոպական երկրները կնքել են ավելի քան 20 երկկողմ անվտանգության համաձայնագրեր՝ ձևավորելով աջակցության լայն ցանց: Նմանատիպ ճկուն դաշինքներ են ստեղծվել նաև Մերձավոր Արևելքում, որտեղ եվրոպական երկրները (Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, Նիդերլանդներ և այլն) պաշտպանում են Պարսից ծոցի երկրների ենթակառուցվածքները:

• 

  Ճեղքեր դաշինքի ներսում. Ինչպե՞ս ԱՄՆ-Իրան պատերազմը բացահայտեց ՆԱՏՕ-ի 5 գլխավոր խոցելիությունները Ռուսաստանի առաջ

  Ռազմավարական տրամաբանություն: Այս գործողությունները պայմանավորված են նրանով, որ Ուկրաինայի և Ծոցի միապետությունների անվտանգությունն անմիջականորեն կապված է Եվրոպայի գոյատևման և էներգետիկ կայունության հետ։ Ռուսաստանի կողմից վերահսկվող Ուկրաինան էկզիստենցիալ վտանգ կլինի ողջ Եվրոպայի համար։

• «Գորշ գոտիների» պաշտպանությունը (Մոլդովա և Բալկաններ): ԵՄ անդամակցության ձգտող երկրները մնում են ռազմավարական խոցելի թիրախներ.

  • Մոլդովան արդեն իսկ կրում է ռուսական ագրեսիայի հետևանքները (ուկրաինական ենթակառուցվածքների խոցման պատճառով Մոլդովան բախվել է ջրամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի խափանումների)։ Չնայած սահմանադրական չեզոքությանը, Մոլդովան միացել է Ուկրաինային աջակցող կոալիցիային: Եվրոպան պետք է Մոլդովային տրամադրի անվտանգության հստակ երաշխիքներ:

  • Արևմտյան Բալկաններում հնարավոր ապակայունացումը կանխելու համար Եվրոպան պետք է պաշտոնապես երաշխավորի առկա սահմանների անձեռնմխելիությունը:

• Եզրահանգում: Եվրոպական անվտանգության կարգը պետք է վերակառուցվի: ԵՄ անդամակցության թեկնածու երկրների հետ պաշտպանական կապերի խորացումը և նրանց անվտանգության երաշխիքների տրամադրումը պետք է դառնա Եվրոպայի գլխավոր առաջնահերթություններից մեկը: