Ստագֆլյացիա, պարտքեր և ծայրահեղ աջեր. Ինչպե՞ս է ԱՄՆ-Իրան հակամարտությունը ցնցում Եվրամիության հիմքերը

Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-Իրան շարունակվող հակամարտությունը և Հորմուզի նեղուցի շրջափակումը Եվրոպայում լուրջ տնտեսական ցնցումներ են առաջացնում։ Էներգակիրների գների աճը մեծացնում է ստագֆլյացիայի և ծայրահեղ աջ պոպուլիզմի աճի վտանգը, ինչը լուրջ սպառնալիք է Եվրամիության քաղաքական կենտրոնի և միասնականության համար։

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Տնտեսական ցնցում և ստագֆլյացիա: Հորմուզի նեղուցի փակման պատճառով նավթի գները մնում են 1 բարելի դիմաց 100 դոլարից բարձր՝ հանգեցնելով սննդի, տրանսպորտի և բնակարանային ծախսերի կտրուկ աճի: Եվրոպան բախվում է ստագֆլյացիայի (տնտեսական աճի դանդաղում՝ զուգորդված բարձր գնաճով), ինչի հետևանքով Գերմանիան և Իտալիան արդեն իսկ նվազեցրել են իրենց տնտեսական աճի տարեկան կանխատեսումները:

• 

  Աշխարհն առանց կանոնների. «Անկարգության» դարաշրջանն ու Եվրոպայի գոյատևման նոր բանաձևը

  Պոպուլիզմի վերելք և քաղաքական ռիսկեր: Տնտեսական ճնշումն ուժեղ հարվածում է ցածր և միջին եկամուտ ունեցող խավերին՝ խարխլելով վստահությունը ԵՄ-ամետ կառավարությունների նկատմամբ: Պոպուլիստական և ծայրահեղ աջ ուժերը թափ են հավաքում, ինչն արտացոլվում է Բուլղարիայի վերջին ընտրություններում, Ռումինիայի կոալիցիոն ճգնաժամում, Գերմանիայում «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցության առաջխաղացման մեջ և հատկապես Ֆրանսիայում, որտեղ «Ազգային միավորում» կուսակցության հնարավոր հաղթանակը կարող է ցնցել ողջ Եվրոպան:

• Սահմանափակ ֆինանսական գործիքներ: Ի տարբերություն Covid-19-ի համավարակի կամ 2022 թ. էներգետիկ ճգնաժամի ժամանակաշրջանի՝ ԵՄ երկրներն այժմ ունեն պարտքի բարձր մակարդակ, ինչը գրեթե անհնար է դարձնում զանգվածային ֆինանսական միջամտությունները։ Եվրահանձնաժողովը կոչ է անում կառավարություններին կիրառել միայն «թիրախային և ժամանակավոր» աջակցության միջոցներ։

• ԵՄ ներքին պառակտումների խորացում: Տնտեսական անկումը վերստին բորբոքում է հին հակասությունները խնայող Հյուսիսի և պարտքերով ծանրաբեռնված ու ֆինանսական աջակցություն պահանջող Հարավի միջև։ Լարվածության հիմնական թեմաներն են 2028-2034թթ. ԵՄ բյուջեի ձևավորումը և համավարակի ժամանակ վերցրած համատեղ պարտքի մարումը (տարեկան 25 մլրդ եվրո), որը պետք է սկսվի 2028-ից: Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը քննադատել է պարտքերի արագ մարման պահանջները՝ դրանք անվանելով «հիմարություն» և կոչ անելով ընդլայնել ներդրումային ծրագրերը։