Աշխարհն առանց կանոնների. «Անկարգության» դարաշրջանն ու Եվրոպայի գոյատևման նոր բանաձևը
Հիմնական գաղափարը ԱՄՆ-Իրան պատերազմը վկայում է գլոբալ «անկարգության» (un-order) նոր դարաշրջանի մեկնարկի մասին, որտեղ միջազգային նորմերն ու համընդհանուր կանոններն իսպառ փլուզվել են: Բազմակի ճգնաժամերի (պոլիճգնաժամ) այս դարաշրջանում գոյատևելու համար Եվրոպան պետք է հրաժարվի իր կոշտ, ինստիտուտների վրա հիմնված «ճարտարապետի» մտածելակերպից և որդեգրի ավելի ճկուն ու պրագմատիկ՝ «արհեստավորի» մոտեցում։
Հոդվածի առանցքային կետերը
-
Խառնաշփոթ (Disorder) և Անկարգություն (Un-Order). Ի տարբերություն սովորական խառնաշփոթի, երբ կանոնները խախտվում են, բայց դեռևս ճանաչվում որպես նորմ (ինչպես Ռուսաստանի փորձերը՝ իրավականորեն արդարացնել Ուկրաինա ներխուժումը), այժմյան «անկարգությունը» նշանակում է, որ համաձայնեցված կանոններ այլևս չկան: Հիմնական խաղացողները (ԱՄՆ, Իսրայել, Իրան) խախտում են միջազգային իրավունքը՝ նույնիսկ չփորձելով արդարացնել իրենց գործողությունները:
-
Պոլիճգնաժամը՝ որպես նոր նորմ. Իրանի հակամարտությունը պարզապես մեկ ճգնաժամ չէ, այն դասական «պոլիճգնաժամ» է, որը միաժամանակ հանգեցնում է 5 տարբեր ցնցումների՝ էներգետիկ շոկ, միջուկային սպառնալիք, տարածաշրջանային անվտանգության փլուզում, գլոբալ տնտեսական խաթարում և անդրատլանտյան պառակտում (օրինակ՝ Հորմուզի նեղուցի փակումը):
-
«Զինադադարի երկարաձգում՝ ծովային բլոկադայի ֆոնին. Թրամփը հետաձգում է հարվածն Իրանին՝ սպասելով նոր գործարքի»
«Ճարտարապետներ» ընդդեմ «Արհեստավորների». * Արևմտյան ճարտարապետները (ԱՄՆ և Եվրոպա) ձախողվում են, քանի որ հիմնվում են ինստիտուցիոնալ մեծ նախագծերի և հստակ կանոնների վրա, որոնք քաոսի պայմաններում այլևս չեն գործում:
-
«Արհեստավոր» պետությունները (ինչպես Իրանը կամ Չինաստանը) պրագմատիկ են, հարմարվող և գործում են ըստ իրավիճակի: Օրինակ՝ Իրանը, չկարողանալով հաղթել ԱՄՆ-ին ուղիղ ռազմական ճակատամարտում, որդեգրեց ասիմետրիկ մոտեցում՝ փակելով Հորմուզի նեղուցը և պատերազմը վերածելով տնտեսական դիմադրության։
-
-
Եվրոպայի անհրաժեշտ քայլերը. Որպեսզի Եվրոպան գոյատևի այս նոր իրականությունում, այն պետք է.
-
Ընդունի «անկարգության» փաստը. Ճգնաժամերն այլևս ոչ թե պետք է փորձել իդեալականորեն «լուծել», այլ գործնականում «կառավարել»:
-
Վերանայի փոխկապակցվածությունը. Պետք է դիվերսիֆիկացնել մատակարարման շղթաները և չխուսափել ճնշման լծակներ կիրառելուց այլ երկրների (ՌԴ, Չինաստան, նույնիսկ ԱՄՆ) նկատմամբ:
-
Ապահովի սեփական անվտանգությունը. Եվրոպան պետք է դադարի իր անվտանգությունը պատվիրակել արտաքին կառույցներին ու ԱՄՆ-ին, մեծացնի պաշտպանական ծախսերը և պատրաստ լինի գործել ինքնուրույն: Սովորական հանդիպումներն ու բյուրոկրատական կանոնները պարզապես կուրացնում են եվրոպական առաջնորդներին նոր գլոբալ իրականության առաջ:
-
