«Միջուկային ժամացույցը միացված է. Թրամփը պահանջում է նոր գործարք, իսկ Իրանն ընդամենը շաբաթների հեռավորության վրա է ատոմային ռումբից»

Համատեքստը ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը երկարաձգել է Իրանի հետ զինադադարը՝ նպատակ ունենալով հասնել նոր միջուկային գործարքի, որը «շատ ավելի լավը» կլինի, քան 2015 թվականի Համատեղ համապարփակ գործողությունների ծրագիրը (JCPOA): Վաշինգտոնի հիմնական պահանջն է, որ Իրանը դադարեցնի ուրանի ամբողջական հարստացումը։ Իրանը պնդում է, որ իր ծրագիրը քաղաքացիական բնույթի է (պահանջում է 3-5% հարստացում), մինչդեռ միջուկային զենքի համար անհրաժեշտ է 90% հարստացում։

Ինչ է ուրանը և հարստացման գործընթացը Ուրանը խիտ մետաղ է, որն օգտագործվում է որպես վառելիք միջուկային ռեակտորներում և զենքերում: Հարստացումը U-235 իզոտոպի առանձնացման գործընթացն է U-238-ից՝ ցենտրիֆուգների միջոցով: Տարբեր նպատակների համար անհրաժեշտ են հարստացման տարբեր մակարդակներ.

• 3-5%՝ էլեկտրակայանների համար,

• 20-85%՝ հետազոտական ռեակտորների և բժշկական իզոտոպների արտադրության համար,

• ավելի քան 90%՝ միջուկային զենքի համար:

Ավստրո-Հունգարիայի հիշողությունն ու նոր դաշինքը. Ինչպե՞ս է Հունգարիայի նոր ղեկավարը փորձում միավորել Կենտրոնական Եվրոպան

Իրանի կարողությունները և ժամկետները (2026թ. դրությամբ) Ըստ ՄԱԳԱՏԷ-ի՝ Իրանն ունի մոտ 440 կգ 60% հարստացված ուրան, ինչը տեսականորեն բավարար է 10-11 ատոմային ռումբ ստեղծելու համար՝ 90%-ի հասցնելու դեպքում: Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) պրոֆեսոր Թեդ Փոստոլը նշում է, որ Իրանի համար 60% հարստացումից 90% զենքի մակարդակի հասնելը շատ արագ է: Քանի որ Իրանն արդեն ունի 60%-ոց պաշար, վերջին քայլը կարող է տևել ընդամենը չորսից հինգ շաբաթ:

Զենքի ստեղծման հնարավորությունը Փոստոլը զգուշացնում է, որ Իրանի պաշարները պահվում են ստորգետնյա թունելներում, և ռազմական հարվածը պարտադիր չէ, որ վերացնի միջուկային սպառնալիքը: Իրանը կարող է գաղտնի կերպով ուրանը վերածել մետաղի և ստեղծել ռումբեր, որոնք փորձարկում չեն պահանջում: Նրանք ունեն նաև հրթիռներ՝ դրանք տեղափոխելու համար:

Միջազգային պայմանագրեր և համաշխարհային պատկեր Իրանը Միջուկային զենքի չտարածման պայմանագրի (NPT) ստորագրող է, որը թույլ է տալիս հարստացում խաղաղ նպատակներով: 2018-ին Թրամփը դուրս եկավ 2015-ի JCPOA գործարքից, որից հետո Իրանը վերսկսեց հարստացումը։ ԱՄՆ-Իսրայել վերջին ռազմական գործողություններից հետո Իրանն առաջարկել է «թուլացնել» իր 60%-անոց ուրանը մինչև 20%՝ որպես բարի կամքի դրսևորում:

2026թ. սկզբի դրությամբ աշխարհում կա մոտ 12,187 միջուկային մարտագլխիկ, որոնց երկու երրորդը պատկանում է Ռուսաստանին և ԱՄՆ-ին: Իսրայելը նույնպես համարվում է միջուկային տերություն (առնվազն 90 մարտագլխիկ):