Պարադոքսալ պատերազմ. Իրանն արդեն չափազանց մասնատված է՝ կապիտուլյացիա ստորագրելու համար

Հիմնական գաղափարը. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը Իրանում կիրառում է «գլխատել և պատվիրակել» (decapitate and delegate) ռազմավարությունը՝ վերացնել ղեկավարությանը, թուլացնել ռեժիմը հարվածներով և ստիպել հաջորդներին գնալ զիջումների (ինչպես նախատեսվում էր Վենեսուելայում): Սակայն այս ռազմավարությունն ունի ճակատագրական հակասություն. այն ռազմական ճնշումը, որը պետք է ստիպի Իրանին գործարք կնքել, փաստացի ոչնչացնում է այն կենտրոնացված քաղաքական իշխանությունը, որն անհրաժեշտ է այդ գործարքը ստորագրելու և կյանքի կոչելու համար:

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Իսրայելի և Իրանի շահերի վտանգավոր համընկնումը (Մասնատում)

• Իսրայելի նպատակը. Իսրայելը նախընտրում է մասնատված և ապակենտրոնացված Իրան, քանի որ այն շատ ավելի հեշտ է զսպել: Դիվանագիտական բանակցությունների համար Իրանի ինստիտուցիոնալ ամբողջականության պահպանումը Իսրայելի առաջնահերթությունը չէ:

• Իրանի պաշտպանությունը. Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) վաղուց նախապատրաստվել էր ղեկավարության հնարավոր գլխատմանը՝ ստեղծելով «խճանկարային պաշտպանություն»: Սա նշանակում է, որ հրամանատարությունն ապակենտրոնացված է, և նահանգային ստորաբաժանումները կարող են գործել ինքնավար։ Սա երկիրը դարձնում է ռազմականապես դժվար խոցելի, բայց միաժամանակ՝ քաղաքականապես անկարող բանակցելու կամ հանձնվելու համար:

2. «Խելագարի օպերացիա» (Operation Madman) և տնտեսական գինը

• Իրանին պետք չէ ռազմական հաղթանակ. նրան բավական է գոյատևել այնքան ժամանակ, մինչև տարածաշրջանային անկայունության քաղաքական և տնտեսական գինը կգերազանցի ԱՄՆ-ի վճռականությանը։

• 

  Մոջթաբա Խամենեին՝ Իրանի նոր Գերագույն առաջնորդ. Իշխանության փոխանցումը պատերազմի պայմաններում

  Հետևանքներն արդեն ակնհայտ են. Հորմուզի նեղուցով (որով անցնում է համաշխարհային նավթի 20%-ը) նավարկությունը նվազել է 90%-ով, աշխարհի ամենածանրաբեռնված Դուբայի օդանավակայանը փակվել է, Եվրոպայում ավիավառելիքի գներն աճել են 72%-ով, իսկ Քաթարը դադարեցրել է հեղուկացված գազի (LNG) արտադրությունը: Սա ահռելի հարված է ԱՄՆ-ի և նրա դաշնակիցների տնտեսությանը։

3. Բանակցողների ոչնչացումը և քաղաքական վակուումը

• ԱՄՆ-ի հարվածները ոչնչացրել են այն պրագմատիկ պաշտոնյաներին, որոնց հետ հնարավոր կլիներ բանակցել (ինչը հաստատել է նաև Թրամփը՝ նշելով. «Մարդկանց մեծ մասը, ում մենք նկատի ունեինք, մահացած են»):

• Երբ նախագահ Փեզեշքիանը փորձեց խաղաղության եզրեր գտնել հարևանների հետ, կոշտ գծի կողմնակիցները և Թրամփի հեգնական գրառումները վերջնականապես ոչնչացրին նրա լեգիտիմությունը երկրի ներսում։

4. Քրդական գործոնի տապալումը

• ԿՀՎ-ի (CIA) փորձերը՝ զինել քրդերին Իրանի ներսում ապստամբություն հրահրելու համար, արագորեն կանգնեցվեցին։ Իրաքի քրդերի առաջնորդների բողոքներից հետո Թրամփը նահանջեց։ Բացի այդ, քրդերը հիշում են 2019-ին Սիրիայում ԱՄՆ-ի կողմից իրենց լքելու փաստը և չեն ցանկանում կրկին զոհաբերել իրենց մարտիկներին հանուն Վաշինգտոնի անորոշ նպատակների:

5. Ժառանգական իշխանություն և անվերջանալի սպանություններ

• Սպանված Ալի Խամենեիի որդու՝ Մոջթաբա Խամենեիի նշանակումը որպես նոր Գերագույն առաջնորդ հակասում է հանրապետության հակամիապետական հիմքերին, ինչը վկայում է արտակարգ ճգնաժամի մասին: Իսրայելն արդեն հայտարարել է նրան որպես նոր թիրախ, ինչը նշանակում է, որ ղեկավարների ընտրությունը վերածվել է պարզապես «սպանությունների հերթի»:

Եզրակացություն Համաշխարհային էներգետիկ շուկաներն ապակայունացնելու և քաոս ստեղծելու համար Իրանից շատ ավելի քիչ կազմակերպվածություն է պահանջվում, քան խաղաղություն հաստատելու համար: ԱՄՆ-ն կարող է ռազմականապես թուլացնել Իրանին, բայց այս ընթացքում ոչնչացնում է այն միակ պետական ապարատը, որն ի վիճակի կլիներ կնքել և պարտադրել խաղաղության համաձայնագրի կատարումը: Պատերազմի արդյունքում ձևավորվում է մի Իրան, որն արդեն այնքան ապակենտրոնացված և ռադիկալիզացված է, որ նրա հետ պայմանավորվելն անհնար է դառնում։