Մոջթաբա Խամենեին՝ Իրանի նոր Գերագույն առաջնորդ. Իշխանության փոխանցումը պատերազմի պայմաններում

Հիմնական իրադարձությունը ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից իրականացվող ռազմական գործողությունների և փետրվարի 28-ին Ալի Խամենեիի սպանության ֆոնին, Իրանի 88 անդամից բաղկացած Փորձագետների խորհուրդը երկրի նոր Գերագույն առաջնորդ է ընտրել նրա երկրորդ որդուն՝ 56-ամյա Մոջթաբա Խամենեիին։ Այս որոշումն ազդարարում է 1979թ. Իսլամական հեղափոխությունից հետո հաստատված թեոկրատական համակարգի անխափան շարունակականությունը (կոշտ գծի պահպանումը):

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Ներքին կոնսենսուս և աջակցություն

• Ռազմական և քաղաքական էլիտայի արձագանքը. Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ), որի հետ Մոջթաբա Խամենեին ունի խորը կապեր, առաջիններից էր, որ հավատարմության երդում տվեց նրան: Աջակցության հայտարարություններ են տարածել նաև կանոնավոր բանակը, ոստիկանությունը, Պահապանների խորհուրդը և հետախուզության նախարարը:

• Լարիջանիի դիրքորոշումը. Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Լարիջանին, չնայած տարաձայնությունների մասին շրջանառվող լուրերին, հաստատել է ընտրության օրինականությունը և կոչ արել համախմբվել նոր առաջնորդի շուրջ՝ հանուն ազգային միասնության։

• Կրոնական կարգավիճակի բարձրացում. Մոջթաբա Խամենեիի կրոնական կոչումը ցածր աստիճանի «հոջաթոլեսլամից» բարձրացվել է «այաթոլլահի», իսկ պետական լրատվամիջոցներն ու կոշտ գծի կողմնակիցները նրան արդեն անվանում են «իմամ» (տիտղոս, որը վերապահված էր նրա հորը և Ռուհոլլահ Խոմեյնիին):

2. Շարունակվող պատերազմը և դրսի սպառնալիքները

• 

  Ռուսաստանի և Չինաստանի դիրքորոշումը. Ռազմավարական գործընկերություն առանց ռազմական միջամտության

  Անվտանգության ռիսկեր. Նոր առաջնորդը կանգնած է մշտական մահափորձերի վտանգի առաջ։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը բացահայտորեն դժգոհել է այս ընտրությունից և հայտարարել, որ թիրախավորելու է նոր առաջնորդին՝ Իրանի ապագան որոշելու գործընթացում դերակատարում ունենալու համար: (Շրջանառվում են չհաստատված լուրեր, որ նա արդեն իսկ վիրավորվել է հարվածներից մեկի ժամանակ):

• Ռազմական ճակատ. Մինչ Թեհրանում հանրությանը հրավիրում էին հավատարմության երդում տալու, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմավարական ավիացիան ռմբակոծում էր Թեհրանն ու Սպահանը։ Չնայած դրան, ԻՀՊԿ հրամանատարները պնդում են, որ Իրանն ունի բավարար ռեսուրսներ առնվազն 6 ամիս ինտենսիվ հարվածներ հասցնելու համար։

• Դիմադրության առանցքը. Տարածաշրջանային դաշնակիցները, ներառյալ «Հեզբոլլահը», Եմենի հութիները և իրաքյան զինված խմբավորումները, իրենց աջակցությունն են հայտնել նոր Գերագույն առաջնորդին:

3. Տնտեսական և աշխարհաքաղաքական ծանր վիճակը

• Հորմուզի նեղուց. Տարածաշրջանային առևտրի և նավթի արտահանման այս կարևորագույն ուղին մնում է գլխավոր թեժ կետերից մեկը, որտեղ նավարկությունը խիստ խաթարված է:

• Տնտեսական կոլապս. ԱՄՆ-ի կոշտ պատժամիջոցների և նավթի արտահանման արգելափակման հետևանքով Իրանի տնտեսությունը ծանր վիճակում է: Ընդհանուր գնաճը հասել է մոտ 70%-ի (պարենային ապրանքներինը՝ 100%-ից բարձր), իսկ ազգային արժույթը աշխարհում ամենաարժեզրկվածներից մեկն է:

• Չնայած այս ճգնաժամին, կառավարությունը հավաստիացնում է իր 92 միլիոնանոց բնակչությանը, որ երկրում առաջին անհրաժեշտության ապրանքների (պարեն, վառելիք) դեֆիցիտ չի լինի։