Ռուսաստանի և Չինաստանի դիրքորոշումը. Ռազմավարական գործընկերություն առանց ռազմական միջամտության

Հիմնական գաղափարը. Ռուսաստանը և Չինաստանը՝ Իրանի երկու ամենահզոր դիվանագիտական գործընկերները, խստորեն դատապարտել են ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմական գործողությունները Իրանի դեմ՝ որակելով դրանք որպես միջազգային իրավունքի կոպտագույն խախտում: Սակայն, չնայած Թեհրանի հետ նրանց սերտ ռազմավարական և տնտեսական կապերին, ո՛չ Մոսկվան, ո՛չ էլ Պեկինը պատրաստ չեն ռազմական միջամտություն ցուցաբերել՝ Իրանին պաշտպանելու համար։

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Դիվանագիտական կոշտ արձագանք. ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Ալի Խամենեիի սպանությունն անվանել է մարդկային բարոյականության նորմերի «ցինիկ խախտում», իսկ Չինաստանի ԱԳ նախարար Վան Ին հորդորել է խուսափել էսկալացիայից՝ նշելով, որ ուժով հարցեր չեն լուծվում: Երկու երկրները համատեղ պահանջել են ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտահերթ նիստ։

• 

  ԱՄՆ-ի գաղտնի բանակցությունները քրդերի հետ. Իրանում ապստամբության նախապատրաստում

  Ռուսաստան-Իրան դաշինքի իրավական սահմանափակումները. 2025 թվականի հունվարին կողմերը կնքել են համապարփակ ռազմավարական գործընկերության պայմանագիր (ներառելով տրանսպորտային միջանցքներ և համատեղ զորավարժություններ)։ Սակայն այն չի պարունակում փոխադարձ պաշտպանության կետ (ի տարբերություն ՌԴ-Հյուսիսային Կորեա պայմանագրի)։ Հետևաբար, Մոսկվան իրավաբանորեն պարտավորված չէ կռվել Իրանի համար:

• Մոսկվայի առաջնահերթությունները. Ռուսաստանը խուսափում է ուղիղ ռազմական գործողություններից բարձր ռիսկերի պատճառով և այժմ կենտրոնացած է Ուկրաինայի հակամարտությունում ԱՄՆ-ի հնարավոր միջնորդության վրա: Սա Թեհրանում որոշակի հիասթափություն է առաջացրել, քանի որ իրանական կողմն ակնկալում էր ավելին, քան պարզապես դիվանագիտական աջակցություն ՄԱԿ-ում։

• Չինաստան-Իրան. Տնտեսական պրագմատիզմ. Չինաստանը գնում է Իրանի հում նավթի արտահանման 87.2%-ը, ինչը ցույց է տալիս Պեկինի տնտեսական կարևորությունը Թեհրանի համար: Չնայած 25-ամյա համագործակցության համաձայնագրին՝ Պեկինը հստակ սահմաններ է գծում իր ռազմական ներգրավվածության հարցում։

• Պեկինը որպես զգույշ միջնորդ. Չինաստանը հավատարիմ է այլ երկրների ներքին գործերին չմիջամտելու իր սկզբունքին և Իրանին զենք չի մատակարարի: Փոխարենը, Պեկինն արագացնում է միջնորդական ջանքերը ԱՄՆ-ի և Ծոցի երկրների հետ՝ փորձելով կանխել տարածաշրջանի փլուզումը, որը լուրջ վտանգ կստեղծեր հենց չինական տնտեսական շահերի համար։

Եզրակացություն

Իրանի գլխավոր դաշնակիցները գործում են բացառապես իրենց պրագմատիկ ազգային շահերից ելնելով: Թեև նրանք ցուցաբերում են քաղաքական և դիվանագիտական միասնություն՝ ընդդիմանալով ԱՄՆ-ի գերիշխանությանը, նրանք հստակ կարմիր գծեր են քաշել՝ բացառելով ուղիղ ռազմական առճակատումն ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հետ հանուն Իրանի պաշտպանության: