ԱՄՆ-ի գաղտնի բանակցությունները քրդերի հետ. Իրանում ապստամբության նախապատրաստում

Հիմնական գաղափարը

ԱՄՆ-ի և Իսրայելի՝ Իրանի դեմ մղվող պատերազմի հինգերորդ օրը հայտնի է դարձել, որ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը և Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը (ԿՀՎ/CIA) ակտիվ բանակցություններ են վարում քրդական ընդդիմադիր խմբավորումների հետ։ Նպատակն է զինել նրանց և Իրանի ներսում ապստամբություն հրահրել՝ իրանական ուժերը թուլացնելու և Իսրայելի համար անվտանգության բուֆեր ստեղծելու համար։

Ի՞նչ է տեղի ունենում այժմ

• Բանակցություններ բարձր մակարդակով. Նախագահ Թրամփն անձամբ հեռախոսազրույցներ է ունեցել իրանական և իրաքյան քրդերի առաջնորդների, այդ թվում՝ Մուստաֆա Հիջրիի (KDPI), Մասուդ Բարզանիի (KDP) և Բաֆել Թալաբանիի (PUK) հետ։

• Իսրայելի դերը. Ըստ աղբյուրների՝ Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն ամիսներ շարունակ լոբբինգ է արել ԱՄՆ-ի և քրդերի միջև այս համագործակցության համար։ Իսրայելն արդեն իսկ հետախուզական ցանցեր ունի Իրանի, Իրաքի և Սիրիայի քրդական խմբերի շրջանում։

• Մարտավարական նպատակը. ԱՄՆ-ն ակնկալում է, որ քրդական ուժերը կմասնակցեն ցամաքային գործողություններին Իրանի արևմուտքում, կօգնեն վերահսկողություն հաստատել երկրի հյուսիսում և կնպաստեն զանգվածային բողոքի ակցիաների ծավալմանը։

ԱՄՆ-ի և քրդերի համագործակցության պատմությունը

Քրդերը Մերձավոր Արևելքում ապրող խոշոր էթնիկ փոքրամասնություն են, որոնք տարանջատված են Թուրքիայի, Սիրիայի, Իրաքի և Իրանի միջև և տասնամյակներ շարունակ պայքարում են ինքնակառավարման համար։

• 

  Արհեստական բանականությունը, կենսազենքը և նոր համավարակների վտանգը. Ինչպե՞ս պաշտպանվել

  Վաշինգտոնը պատմականորեն աջակցել է քրդերին (հատկապես Իրաքում՝ 1991թ. ապստամբության ժամանակ և 2014-ից հետո՝ ԴԱԻՇ-ի դեմ պայքարում)։

• Սիրիայում ԱՄՆ-ն նախկինում զինում էր քրդական YPG խմբավորմանը, սակայն վերջերս դադարեցրեց աջակցությունը, ինչի արդյունքում քրդերը ստիպված եղան համաձայնության գալ Սիրիայի նոր կառավարության հետ։

Փորձագետների մտահոգությունները

Chatham House վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Նիլ Քվիլիամը նախազգուշացնում է, որ այս ծրագիրը խիստ վտանգավոր է և վատ մտածված։

• Անվստահություն. Քրդական խմբերն արդարացիորեն չեն վստահում ԱՄՆ-ին, քանի որ Վաշինգտոնը բազմիցս լքել է նրանց նպատակներին հասնելուց հետո։

• Ներքին բախումներ. Ծրագիրը կարող է ոչ թե միավորել ընդդիմությանը, այլ հրահրել ներքին արյունալի բախումներ հենց քրդական խմբավորումների միջև։

• Տարածաշրջանային զայրույթ. Քրդերի զինումը լուրջ գլխացավանք կդառնա ԱՄՆ-ի մյուս գործընկերների, հատկապես Թուրքիայի և Իրաքի համար:

ԿՀՎ-ի (CIA) կողմից ապստամբների ֆինանսավորման պատմությունը

ԱՄՆ հետախուզությունը տասնամյակներ շարունակ կիրառել է զինված խմբերին հովանավորելու այս մարտավարությունը՝ իրեն համար անցանկալի կառավարությունները տապալելու նպատակով.