ԱՄՆ-Իսպանիա դիվանագիտական և առևտրային ճգնաժամը. Ինչո՞ւ է Թրամփը սպառնում Մադրիդին

Հիմնական գաղափարը. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը սպառնացել է խզել բոլոր առևտրային կապերը Իսպանիայի հետ այն բանից հետո, երբ Մադրիդը հրաժարվեց տրամադրել իր ռազմաբազաները Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմական գործողությունների համար: Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը շարունակում է կոշտ դիրքորոշում պահպանել՝ հայտարարելով «ոչ պատերազմին» և դառնալով եվրոպական եզակի առաջնորդներից մեկը, որը բացահայտորեն դեմ է գնում Վաշինգտոնի կուրսին։

Հոդվածի առանցքային կետերը

• 

  Ալի Լարիջանի. Պրագմատիկ բանակցողից մինչև Իրանի ճգնաժամային ռազմավար

  Ռազմաբազաների արգելքը և Իրանի հարցը. Իսպանիայի սոցիալիստական կառավարությունն արգելել է ԱՄՆ-ին օգտագործել երկրի հարավում գտնվող Ռոտա և Մորոն ռազմաբազաները Իրանի ուղղությամբ հարվածներ հասցնելու նպատակով։ Սանչեսը հարձակումն անվանել է «անարդարացված» և «վտանգավոր»։ Ի պատասխան՝ Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի հետ հանդիպման ժամանակ Թրամփը Իսպանիան անվանել է «սարսափելի» և խոստացել դադարեցնել բոլոր գործարքները։

• Տնտեսական սպառնալիք. իրատեսական է արդյոք այն. * Փորձագետները նշում են, որ Թրամփի սպառնալիքը գործնականում դժվար իրագործելի է, քանի որ Իսպանիան Եվրամիության անդամ է, և առևտրային հարցերը կարգավորվում են ԵՄ մակարդակով։

  • Բացի այդ, ԱՄՆ Գերագույն դատարանն անօրինական է ճանաչել համաշխարհային մաքսատուրքերի սահմանման Թրամփի նախաձեռնությունը: Միակ ճանապարհը ԱՄՆ-ի համար «ազգային արտակարգ դրություն» ապացուցելն է, ինչը քիչ հավանական է։

  • Տնտեսապես ԱՄՆ-ը շահում է այս հարաբերություններից. 2025 թվականին ԱՄՆ-ն Իսպանիայի հետ ունեցել է 4.8 միլիարդ դոլարի առևտրային հավելուրդ (արտահանումը կազմել է 26.1 մլրդ դոլար, ներմուծումը՝ 21.3 մլրդ դոլար)։

• Բախման այլ պատճառներ. Իրանից բացի, Թրամփի զայրույթը պայմանավորված է մի շարք այլ գործոններով.

  1. Իսպանիան հրաժարվում է ՆԱՏՕ-ի ռազմական ծախսերը հասցնել ՀՆԱ-ի 5%-ի։

  2. Մադրիդն արգելել է Իսրայելին զենք մատակարարող նավերի մուտքն իր նավահանգիստներ, դատապարտել է Գազայի պատերազմը և 2024-ին ճանաչել Պաղեստինի պետությունը:

  3. Իսպանիան պատրաստվում է խիստ սահմանափակումներ մտցնել ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերությունների (Grok, Instagram, TikTok) նկատմամբ՝ անչափահասներին պաշտպանելու նպատակով։

• Հանրային կարծիք և ԵՄ արձագանք. Իսպանիայի բնակչության մեծամասնությունը (մոտ 53%-ը) դեմ է Թրամփի արտաքին քաղաքականությանը։ Վերլուծաբանները նշում են, որ Սանչեսի դիրքորոշումը ոչ միայն սկզբունքային է, այլև ունի լայն ներքաղաքական աջակցություն հաջորդ տարվա ընդհանուր ընտրություններից առաջ։ Եվրամիությունն իր հերթին հայտարարել է, որ պատրաստ է պաշտպանել իր շահերը և լիակատար համերաշխություն է հայտնում անդամ երկրներին։