Ալի Լարիջանի. Պրագմատիկ բանակցողից մինչև Իրանի ճգնաժամային ռազմավար

Հիմնական գաղափարը. Տասնամյակներ շարունակ Ալի Լարիջանին ընկալվում էր որպես Իրանի քաղաքական էլիտայի հանգիստ և պրագմատիկ դեմքը։ Սակայն ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ավիահարվածների հետևանքով Իրանի Գերագույն առաջնորդ Այաթոլլահ Ալի Խամենեիի և ԻՀՊԿ հրամանատար Մոհամմադ Փաքփուրի սպանությունից անմիջապես հետո, Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Լարիջանին հանդես է եկել աննախադեպ կոշտ և ռազմատենչ հայտարարություններով՝ ստանձնելով 1979թ. ի վեր երկրի ամենամեծ ճգնաժամի կառավարման առանցքային դերը:

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Ծագումը և «Իրանի Քենեդիները»

• Ծնվել է 1958թ. Իրաքի Նաջաֆ քաղաքում՝ հարուստ և ազդեցիկ կրոնական ընտանիքում, որին Time ամսագիրը նույնիսկ անվանել է «Իրանի Քենեդիներ»: Նրա եղբայրները նույնպես զբաղեցրել են բարձրագույն պաշտոններ երկրի դատական համակարգում և Փորձագետների խորհրդում:

• Լարիջանին ամուսնացած է Իսլամական Հանրապետության հիմնադիր Ռուհոլլահ Խոմեյնիի մերձավոր զինակից Մորթեզա Մոթահարիի դստեր հետ:

2. Մաթեմատիկոս-փիլիսոփան և քաղաքական ուղին

• Ի տարբերություն իր շատ գործընկերների՝ Լարիջանին ունի աշխարհիկ կրթություն: Նա ունի մաթեմատիկայի և համակարգչային գիտությունների բակալավրի աստիճան, ինչպես նաև արևմտյան փիլիսոփայության դոկտորի կոչում (դիսերտացիան պաշտպանել է Իմանուիլ Կանտի փիլիսոփայության թեմայով):

• 

  Իրանի հրթիռային հարվածներն ընդդեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի. Տարածաշրջանը մեծ պատերազմի շեմին

  Նրա կարիերան ներառում է ծառայություն Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսում (ԻՀՊԿ), մշակույթի նախարարի, պետական հեռարձակողի (IRIB) ղեկավարի, և 12 տարի անընդմեջ (2008-2020թթ.)՝ Խորհրդարանի խոսնակի պաշտոնները:

3. Անվտանգություն և միջուկային դիվանագիտություն

• 2005-2007թթ. եղել է Իրանի գլխավոր միջուկային բանակցողը, իսկ հետագայում, որպես խորհրդարանի խոսնակ, մեծ դեր է խաղացել 2015թ. միջուկային համաձայնագրի (JCPOA) հաստատման գործում:

• 2021 և 2024 թվականներին Պահապանների խորհուրդը թույլ չի տվել նրան մասնակցել նախագահական ընտրություններին (ի շահ կոշտ գծի կողմնակիցների): Սակայն 2025թ. օգոստոսին նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը նրան կրկին նշանակել է Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար:

4. Դիվանագիտության տապալումը և նոր ռազմական կուրսը

• Դեռևս փետրվարին Լարիջանին Օմանի միջնորդությամբ անուղղակի բանակցություններ էր վարում ԱՄՆ-ի հետ և պատերազմից խուսափելու հույսեր ուներ:

• Փետրվարի 28-ի ավիահարվածներն ու Խամենեիի սպանությունը վերջնականապես փակեցին դիվանագիտական պատուհանը:

• Այժմ Լարիջանին, ով ակնկալվում է, որ առանցքային դեր կխաղա Իրանի իշխանությունը ստանձնած եռանդամ անցումային խորհրդի կողքին, հերքել է ԱՄՆ-ի հետ բանակցելու որևէ հավանականություն: Նա խոստացել է տարածաշրջանում թիրախավորել ԱՄՆ-ի ցանկացած ռազմաբազա և ԱՄՆ-ին ու Իսրայելին պատասխանել «այնպիսի ուժով, որը նրանք երբեք չեն տեսել»: