Բացարձակ իշխանության ցուցադրում. Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն Իրանի դեմ հարձակումն ու AI-ի վերահսկումը

Հիմնական գաղափարը. Հոդվածը զուգահեռներ է տանում Զիմբաբվեի նախկին բռնակապետ Ռոբերտ Մուգաբեի՝ ցուցադրական անպատժելիության և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի վերջին երկու վիճահարույց որոշումների միջև՝ Իրանի վրա հարձակումը և AI ընկերության (Anthropic) դեմ սահմանափակումները։ Երկու դեպքում էլ նպատակը, ըստ հեղինակի, խաղի կանոնների և ինստիտուտների միտումնավոր ոչնչացումն է՝ ցույց տալու համար սեփական անսահմանափակ իշխանությունը։

Հոդվածի առանցքային կետերը

1. Մուգաբեի էֆեկտը՝ անպատժելիության ցուցադրում

• 2000 թվականին Զիմբաբվեի նախագահ Ռոբերտ Մուգաբեն շահեց պետական վիճակախաղի գլխավոր մրցանակը ոչ թե հանուն գումարի, այլ պարզապես ի ցույց դնելու, որ ինքը վեր է բոլոր օրենքներից։ Սա հզոր հոգեբանական գործիք է՝ ոչնչացնելու ինստիտուտները և նորմերը: Հեղինակը պնդում է, որ Թրամփի վարչակազմը գործում է ճիշտ նույն տրամաբանությամբ:

2. Հարձակում Իրանի վրա և անխուսափելի քաոսը

• ԱՄՆ-ի և Իսրայելի համատեղ հարվածը Իրանին և Գերագույն առաջնորդ Այաթոլլահ Ալի Խամենեիի սպանությունը հանգեցնելու են երկարատև անկայունության Մերձավոր Արևելքում։

• Հեղինակը չի արդարացնում Խամենեիի ռեպրեսիվ ռեժիմը, սակայն նախազգուշացնում է, որ Իրանում խամաճիկային կառավարություն ստեղծելու հույսերն անիրատեսական են։ Ինչպես 1979թ. հեղափոխության ժամանակ, իրանական պետական ապարատն ու ազգային ինքնությունը խորն արմատներ ունեն: Հարձակումը միայն կկոնսոլիդացնի հակաամերիկյան տրամադրությունները, իսկ Խամենեիին կվերածի նահատակի՝ կյանք հաղորդելով այնպիսի խմբավորումների (ՀԱՄԱՍ, Հեզբոլլահ), որոնք թուլացել էին 2023թ. հոկտեմբերի 7-ից հետո:

3. Հարձակում «Anthropic» ընկերության վրա

• Թրամփի մյուս որոշումը՝ Anthropic AI ընկերությունը «մատակարարման շղթայի ռիսկ» համարելն է (ստատուս, որը սովորաբար տրվում է թշնամի երկրների ընկերություններին, ինչպես չինական Huawei-ը)։

• 

  Իրանի հրթիռային հարվածներն ընդդեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի. Տարածաշրջանը մեծ պատերազմի շեմին

  Պատճառը. Anthropic-ը ցանկանում էր անվտանգության երաշխիքներ, որպեսզի Պենտագոնն իր մոդելները չօգտագործի քաղաքացիների զանգվածային հսկողության կամ ինքնավար (ավտոմատացված) զինատեսակների ստեղծման համար։ Թեև այս պայմանները գործնականում չէին խանգարի Պենտագոնին (քանի որ հսկողությունն արդեն իսկ անօրինական է, իսկ ինքնավար զենքերը՝ դեռ հեռու), Թրամփի և Պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթի նպատակն էր «ցույց տալ տեղը» և ահաբեկել ընկերությանը:

• Հետևանքները. Ի պատասխան այս ճնշման՝ OpenAI-ի ղեկավար Սեմ Ալթմանն անմիջապես գործարք կնքեց Պենտագոնի հետ՝ պատրաստակամություն հայտնելով տրամադրել այն ամենը, ինչից հրաժարվել էր Anthropic-ը։ Սա ցույց է տալիս, որ ԱՄՆ կառավարությունը պատրաստ է անհամաչափ պատժամիջոցներ կիրառել մասնավոր ընկերությունների դեմ՝ փաստացի ազդարարելով, որ պետությունը նպատակ ունի վերահսկել AI զարգացումը և ստեղծել ինքնավար զինատեսակներ։

Եզրակացություն Թրամփը հասել է «Մուգաբեի մակարդակի աբսուրդի»։ Նախագահը, ով եկավ իշխանության՝ խոստանալով խուսափել արտաքին պատերազմներից և պայքարելով «ձախ սոցիալիզմի» դեմ, այժմ նախաձեռնում է ավելի վտանգավոր հակամարտություն, քան Իրաքի պատերազմն էր, և պետական ապարատն օգտագործում է մասնավոր բիզնեսը ճնշելու համար։ Աբսուրդը հենց բուն նպատակն է. դա Թրամփի կրեդոն է՝ «Կանոնները միայն միամիտների համար են»: