Վլադիմիր Զելենսկու վարկանիշի էվոլյուցիան. «Փրկչից» մինչև քաղաքական վերնախավի մաս

Հիմնական իրավիճակը. 2019 թվականին որպես հակակոռուպցիոն, համաժողովրդական թեկնածու ընտրված Վլադիմիր Զելենսկու հանրային ընկալումը Ուկրաինայում կտրուկ փոփոխությունների է ենթարկվել։ Պատերազմի սկզբում ձեռք բերված աննախադեպ միասնությունն ու բարձր վարկանիշը 4 տարվա հյուծիչ հակամարտության ֆոնին իրենց տեղը զիջել են կառավարման և կոռուպցիայի վերաբերյալ աճող մտահոգություններին։

Հոդվածի առանցքային կետերը

• 2019-2021. «Փրկչից՝ վտարանդի» (Messiah to pariah)

  • Զելենսկին իշխանության եկավ (ձայների 73%-ով) որպես քաղաքականությունից դուրս գտնվող անձ (outsider)՝ խոստանալով պայքարել օլիգարխների դեմ։

  • Կառավարման իրական խնդիրների, էներգետիկ ճգնաժամի և COVID-19-ի պատճառով 2021թ. դեկտեմբերին (պատերազմից 2 ամիս առաջ) նրա վարկանիշը իջել էր մինչև 31%։ Սա բնորոշ է Ուկրաինայի քաղաքականությանը, որտեղ առաջնորդներից ակնկալիքները շատ արագ վերածվում են հիասթափության։

• 2022. Պատերազմական առաջնորդը

  • Ռուսաստանի ներխուժումից հետո Զելենսկին մնաց Կիևում՝ հրաժարվելով տարհանումից։ Նրա ամենօրյա ուղերձները և «շարքային քաղաքացու» (everyman) կերպարը նրան բերեցին համաշխարհային ճանաչում, իսկ երկրի ներսում վարկանիշը հասավ աննախադեպ 91%-ի։

• 2025-2026. Ներկայիս ճգնաժամը և կոռուպցիոն սկանդալները

  • Այսօր ուկրաինացիների 61%-ը վստահում է նրան, սակայն 32%-ն արդեն չի վստահում։ Նա այլևս չի ընկալվում որպես «հասարակ մարդ փողոցից», այլ դարձել է իսթեբլիշմենթի (քաղաքական վերնախավի) մի մաս։

  • Կոռուպցիա. 2025թ. վերջին էներգետիկ ոլորտում ծագած խոշոր կոռուպցիոն սկանդալը, որն ավարտվեց նրա աշխատակազմի երկարամյա ղեկավար Անդրեյ Երմակի հրաժարականով, լուրջ հարված էր։ Ուկրաինացիների համար հատկապես ցավոտ է, որ պաշտոնյաները հարստանում են այն ժամանակ, երբ զինվորները չեն վարձատրվում, իսկ բնակչությունը տառապում է հոսանքազրկումներից։

• Ընտրությունների ճնշում և այլընտրանքների բացակայություն

  • Վաշինգտոնը ճնշում է գործադրում 2026-ին ընտրություններ անցկացնելու համար: Զելենսկին հայտնել է, որ պատրաստ է, եթե ԱՄՆ-ն ու ԵՄ-ն ապահովեն անվտանգությունը, սակայն ռազմական դրության պայմաններում դա իրավական բարդություններ ունի։

    

     Ուկրաինան դառնում է զենքի արտահանող. 10 նոր կենտրոն Եվրոպայում և դրոնների արտադրություն

  • Հնարավոր մրցակից. Մարդիկ դժգոհում են իրական այլընտրանքի բացակայությունից։ Որպես այդպիսին հաճախ շրջանառվում է Ուկրաինայի ԶՈՒ նախկին գլխավոր հրամանատար (այժմ՝ Մեծ Բրիտանիայում դեսպան) Վալերի Զալուժնիի անունը, ում վարկանիշը որպես պատերազմի հերոս շատ բարձր է։

• Արտաքին գործոններ (Թրամփի էֆեկտը)

  • Չնայած ներքին դժգոհություններին, արտաքին հարվածները համախմբում են հասարակությանը նախագահի շուրջ։ 2025թ. փետրվարին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ լարված և անհարթ հանդիպումից հետո, որտեղ Զելենսկին ճնշումների էր ենթարկվում, Ուկրաինայում արձանագրվեց հայրենասիրական ալիք և Զելենսկու վարկանիշի կարճաժամկետ աճ. ժողովուրդն այն ընկալեց որպես հարձակում հենց Ուկրաինայի վրա։

Վերլուծություն

Զելենսկու կերպարը անցել է ամբողջական տրանսֆորմացիայի միջով՝ հեռուստատեսային կոմիկից դառնալով պատմական պատերազմական առաջնորդ, իսկ այժմ՝ դասական, քննադատվող քաղաքական գործիչ։ Թեև միջազգային ասպարեզում նա դեռևս Ուկրաինայի գլխավոր խորհրդանիշն է, երկրի ներսում նրա ամենամեծ մարտահրավերը ոչ թե քաղաքական հակառակորդներն են, այլ սեփական շրջապատի կոռուպցիոն սկանդալները և պատերազմից հոգնած, հիասթափված հասարակությունը։