Աշխարհաքաղաքական նոր իրականություն. Երեք ազդեցության գոտիներ և Գրենլանդիայի ռազմավարական նշանակությունը

Հիմնական գաղափարը. Երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը բարձրաձայնեց Գրենլանդիան գնելու գաղափարը, շատերն այն որակեցին որպես աբսուրդ կամ քմահաճույք: Սակայն հոդվածի հեղինակը պնդում է, որ դա արտացոլում է աշխարհաքաղաքական խորը և կառուցվածքային փոփոխություններ. աշխարհը վերածվում է երեք գլխավոր ազդեցության գոտիների՝ կենտրոնացած ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Չինաստանի շուրջ:

Հոդվածի առանցքային կետերը

• Ռուսաստանի ազդեցության գոտին և սահմանափակումները: ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Մոսկվան փորձում է վերականգնել իր ազդեցությունը հարևանների վրա՝ տարածքային վերահսկողության, հիբրիդային պատերազմների և տնտեսական լծակների միջոցով (օրինակ՝ Բելառուսի կլանումը, Ղրիմի բռնակցումը, պատերազմներն Ուկրաինայում և Վրաստանում): Սակայն այս քայլերը պահանջում են հսկայական ռեսուրսներ, իսկ վերջնական հաղթանակը մնում է անհասանելի, ինչը ցույց է տալիս Կրեմլի հնարավորությունների սահմանները:

• Չինաստանի տնտեսական էքսպանսիան և ներքին խնդիրները: Ի տարբերություն Ռուսաստանի՝ Չինաստանն օգտագործում է տնտեսական լծակներ (առևտուր, ներդրումներ, «Գոտի և ճանապարհ» նախաձեռնություն): Դա թույլ է տալիս Պեկինին կառավարել այլ երկրների քաղաքականությունը (օրինակ՝ Կամբոջան արգելափակում է հակաչինական բանաձևերը ASEAN-ում, իսկ Հունաստանը՝ ՄԱԿ-ում): Բայց Չինաստանը նույնպես ունի սահմանափակումներ՝ տնտեսական աճի դանդաղում, ժողովրդագրական անկում և արտաքին պարտքային ճգնաժամեր:

• ԱՄՆ-ի կառուցվածքային շահերը և հարևանները: Թրամփի կոշտ քաղաքականությունը Լատինական Ամերիկայի (հատկապես Մեքսիկայի) նկատմամբ պայմանավորված է ոչ միայն նրա բնավորությամբ, այլև ռազմավարական խնդիրներով (միգրացիա, թմրանյութերի հոսք): Նախկին նախագահները (օրինակ՝ Օբաման) նույն խնդիրները լուծում էին անաղմուկ դիվանագիտությամբ, մինչդեռ Թրամփն օգտագործում է բացահայտ սպառնալիքներ և մաքսատուրքեր: Նպատակը, սակայն, մնում է նույնը՝ հարմարեցնել հարևանների քաղաքականությունը ԱՄՆ-ի շահերին:

• 

  Մարկո Ռուբիոյի ելույթը Մյունխենում. ԱՄՆ-ը պահանջում է «Նոր Արևմտյան դարաշրջան» և նոր կանոններ Եվրոպայի համար

  Արկտիկայի արթնացումը և Գրենլանդիան: Գրենլանդիայի հանդեպ ԱՄՆ-ի հետաքրքրությունը նոր չէ. դեռևս 1946-ին Վաշինգտոնն առաջարկել է գնել այն և միշտ ձգտել է ընդլայնել իր ռազմական ներկայությունն այնտեղ (օրինակ՝ գաղտնի «Սառցե որդ» միջուկային նախագիծը): Կլիմայի տաքացման և սառույցների հալման հետևանքով Արկտիկան դառնում է նոր առևտրային և ռազմավարական թատերաբեմ, որտեղ Ռուսաստանն արդեն ամրապնդվել է, իսկ Չինաստանը հիմքեր է նախապատրաստում:

Վերլուծություն և եզրահանգում

Հոդվածը փաստում է, որ միջազգային հանրության սևեռումը բացառապես Թրամփի անձի կամ սկանդալային հայտարարությունների վրա ստվերում է ավելի մեծ պատկերը: Աշխարհաքաղաքական փոփոխությունները թելադրվում են կառուցվածքային ուժերով (աշխարհագրություն, անվտանգություն, տնտեսություն), ոչ թե անհատներով:

Անկախ նրանից, թե ով է ղեկավարում ԱՄՆ-ը, Վաշինգտոնի նպատակը Արկտիկայում իր ներկայությունն ապահովելն ու մրցակիցներին զսպելն է: Միևնույն ժամանակ, երեք գերտերություններն էլ բախվում են ուժերի գերլարման և ռեսուրսների սպառման վտանգին, ինչը ցույց է տալիս, որ գլոբալ գերիշխանությունն անհնար է պահպանել առանց կայուն դաշինքների ու դաշնակիցների։